Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 được ban hành theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ; Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 17/2026/TT-BCT ngày 31/3/2026 hướng dẫn một số nội dung thuộc phạm vi quản lý của ngành. Tại Tuyên Quang, Quyết định số 109/2026/QĐ-UBND ngày 10/8/2026 quy định tiêu chí xã nông thôn mới, xã nông thôn mới hiện đại và thôn nông thôn mới trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026–2030. Đây cũng là những căn cứ quan trọng để người dân, cơ sở sản xuất, kinh doanh hiểu rõ hơn những yêu cầu mới gắn với điện, thương mại, chuyển đổi số và năng lượng.
Điện an toàn, tin cậy, ổn định bắt đầu từ mỗi hộ gia đình
Điện là một trong những điều kiện thiết yếu phục vụ sinh hoạt, sản xuất và phát triển kinh tế. Tiêu chí về điện trong xây dựng xã nông thôn mới không chỉ quan tâm đến việc người dân "có điện để dùng", mà yêu cầu cả hệ thống cung cấp và sử dụng điện phải bảo đảm kỹ thuật, an toàn, tin cậy và ổn định. Theo hướng dẫn, hệ thống điện bao gồm nguồn điện, đường dây trung áp, trạm biến áp phân phối, đường dây hạ áp, công tơ đo đếm phục vụ sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, an toàn của ngành điện. Đặc biệt, hệ thống dây dẫn sau công tơ, bảng điện và các thiết bị phía sau bảng điện của hộ gia đình cũng phải bảo đảm an toàn. Tỷ lệ hộ đăng ký trực tiếp và được sử dụng điện an toàn, tin cậy, ổn định được quy định ở mức từ 99% đối với xã nhóm 1 và nhóm 2; từ 98% đối với xã nhóm 3.
Vì vậy, mỗi gia đình cần thường xuyên quan tâm tới tình trạng dây dẫn, bảng điện, cầu dao, aptomat, ổ cắm và các thiết bị sử dụng điện; kịp thời thay thế những thiết bị xuống cấp, không tự ý đấu nối điện thiếu an toàn. Sử dụng điện đúng cách không chỉ góp phần hoàn thành tiêu chí nông thôn mới mà trước hết là bảo vệ tính mạng, tài sản của chính mỗi gia đình và cộng đồng.
Hạ tầng thương mại nông thôn phải đáp ứng nhu cầu mua bán ngày càng cao
Chợ, siêu thị, siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi và các cơ sở bán lẻ là những mắt xích quan trọng trong lưu thông hàng hóa ở khu vực nông thôn. Theo hướng dẫn, cơ sở hạ tầng thương mại nông thôn bao gồm chợ hoặc các cơ sở bán lẻ khác phù hợp; việc đánh giá còn gắn với điều kiện cơ sở vật chất, hoạt động kinh doanh và các yêu cầu về an toàn thực phẩm đối với những loại hình có liên quan. Yêu cầu cụ thể được xác định phù hợp với từng nhóm xã. Có địa bàn áp dụng yêu cầu về chợ đáp ứng tiêu chuẩn chợ kinh doanh thực phẩm; có địa bàn có thể đáp ứng bằng siêu thị, siêu thị mini hoặc loại hình bán lẻ phù hợp. Đối với xã chưa có cơ sở hạ tầng thương mại nông thôn trong quy hoạch hoặc đã được quy hoạch nhưng chưa đầu tư xây dựng, việc đánh giá được thực hiện theo quy định hiện hành.
Từ góc độ người dân và hộ kinh doanh, điều quan trọng là cùng xây dựng môi trường mua bán văn minh, hàng hóa có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm vệ sinh và an toàn thực phẩm; sắp xếp hàng hóa hợp lý, giữ gìn vệ sinh môi trường và chú trọng các điều kiện an toàn trong hoạt động kinh doanh.
Thương mại điện tử mở rộng "cánh cửa" thị trường cho sản phẩm nông thôn
Một điểm mới đáng chú ý trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 là yêu cầu triển khai hiệu quả hoạt động thương mại điện tử. Đây không đơn thuần là đưa một vài sản phẩm lên mạng, mà hướng đến hình thành môi trường kinh doanh số thực chất, trong đó các chủ thể sản xuất, kinh doanh có kỹ năng sử dụng nền tảng số để quảng bá, phân phối và bán hàng, đồng thời từng bước tối ưu giao nhận, minh bạch nguồn gốc sản phẩm và thích ứng với kinh tế số. Người sản xuất, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có thể từng bước nâng cao kỹ năng chụp ảnh sản phẩm, xây dựng nội dung giới thiệu hàng hóa, bán hàng trực tuyến, livestream, quảng cáo số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và quản lý gian hàng. Với người tiêu dùng, kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh để tìm hiểu giá cả, sản phẩm, mua bán trên nền tảng số và nhận biết các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng trở nên cần thiết. Hướng dẫn cũng đề cập đến hệ sinh thái hỗ trợ thương mại điện tử, dịch vụ bưu chính – chuyển phát, hoạt động bán hàng trực tuyến, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và giá trị giao dịch phát sinh trên môi trường số.
Thông qua thương mại điện tử, khoảng cách địa lý không còn là rào cản lớn như trước. Một sản phẩm được sản xuất tại địa phương có thể tiếp cận khách hàng ở nhiều tỉnh, thành nếu được chuẩn hóa chất lượng, bao bì, thông tin, truy xuất nguồn gốc và tổ chức bán hàng phù hợp.
Cụm công nghiệp phải gắn với quy hoạch và tuân thủ pháp luật
Đối với địa bàn có quy hoạch cụm công nghiệp, tiêu chí nông thôn mới đặt ra yêu cầu cụm công nghiệp phải nằm trong danh mục thuộc quy hoạch hoặc điều chỉnh quy hoạch tỉnh được cấp có thẩm quyền phê duyệt; được thành lập, mở rộng và đầu tư xây dựng theo đúng các quy định của pháp luật. Đáng lưu ý, đối với địa bàn cấp xã không quy hoạch cụm công nghiệp thì không xem xét đánh giá chỉ tiêu này. Vì vậy, người dân và các tổ chức, cá nhân cần hiểu đúng phạm vi áp dụng, tránh quan niệm rằng mọi xã đều bắt buộc phải có cụm công nghiệp mới đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới.
Đưa năng lượng tái tạo vào các công trình công cộng
Đối với xã nông thôn mới hiện đại, việc sử dụng nguồn năng lượng mới hoặc năng lượng tái tạo tại công trình công cộng là một nội dung đáng chú ý. Phạm vi gồm trụ sở xã, trường học, trạm y tế và hội trường thôn đang được quản lý, sử dụng; yêu cầu đặt ra là 100% công trình thuộc phạm vi đánh giá có hệ thống chiếu sáng ban đêm sử dụng nguồn năng lượng mới hoặc năng lượng tái tạo và hệ thống hoạt động bình thường tại thời điểm đánh giá. Các giải pháp có thể là đèn chiếu sáng năng lượng mặt trời, hệ thống điện mặt trời cung cấp điện cho chiếu sáng hoặc nguồn năng lượng tái tạo khác phù hợp. Việc ứng dụng những nguồn năng lượng này góp phần mở rộng phương thức sử dụng năng lượng tại khu vực nông thôn, đồng thời khuyến khích lựa chọn thiết bị hiệu suất cao và tiết kiệm điện.
Sản phẩm chủ lực phải từng bước hiện diện và có giao dịch trên nền tảng số
Chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới hiện đại còn được thể hiện rõ qua tiêu chí tỷ lệ sản phẩm chủ lực được tiêu thụ qua nền tảng số. Theo hướng dẫn, tỷ lệ này phải đạt từ 50% trở lên. Một sản phẩm chỉ được xác định là được tiêu thụ qua nền tảng số khi được đưa lên nền tảng thương mại điện tử để bán hàng và có căn cứ chứng minh đã phát sinh giao dịch, đặt hàng hoặc bán sản phẩm. Quy định 50% này cũng được Cổng Thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang nêu trong thông tin giới thiệu Bộ tiêu chí của tỉnh giai đoạn 2026–2030.
Điều đó cho thấy yêu cầu chuyển đổi số đang đi vào chiều sâu: không dừng ở việc "có mặt trên mạng", mà phải hướng tới hoạt động kinh doanh thực tế, tạo đơn hàng và thị trường cho sản phẩm địa phương.
Tiêu chí điện ở thôn: mỗi gia đình đều là một mắt xích
Ở cấp thôn, yêu cầu sử dụng điện an toàn, tin cậy và ổn định tiếp tục được xác định là một tiêu chí quan trọng. Hệ thống dây dẫn, công tơ, bảng điện và thiết bị sử dụng điện của hộ dân phải bảo đảm an toàn; tỷ lệ hộ đăng ký trực tiếp và được sử dụng điện đáp ứng yêu cầu phải đạt từ 98% đối với thôn đặc biệt khó khăn và từ 99% đối với các thôn còn lại. Có thể thấy, các tiêu chí Công Thương trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 đều gắn rất gần với đời sống: từ một đường dây điện an toàn trong gia đình, một khu vực kinh doanh sạch sẽ, một gian hàng trực tuyến, mã QR truy xuất nguồn gốc đến hệ thống đèn năng lượng mặt trời tại công trình công cộng.
Hiểu đúng các tiêu chí là cơ sở để cán bộ, công chức, đoàn viên, hội viên, người dân và các cơ sở sản xuất, kinh doanh chủ động thay đổi từ những việc thiết thực; sử dụng điện an toàn, xây dựng môi trường thương mại văn minh, nâng cao kỹ năng số, đưa sản phẩm địa phương lên môi trường trực tuyến và từng bước ứng dụng năng lượng mới, năng lượng tái tạo. Qua đó, những tiêu chí nông thôn mới không chỉ là các con số để đánh giá, mà được thể hiện bằng chất lượng hạ tầng, hiệu quả sản xuất, kinh doanh và những tiện ích cụ thể trong đời sống của người dân.
Cao Tùng
