1. Vị trí, vai trò của ngành xuất bản
Ngành xuất bản được xác định không chỉ là một hoạt động kinh tế mà trước hết là lĩnh vực tư tưởng sắc bén của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Cụ thể:
- Vũ khí tư tưởng và văn hóa: Xuất bản có nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phổ biến chính sách pháp luật, đồng thời bồi đắp nền tảng tri thức quốc gia và định hướng thẩm mỹ cho xã hội.
- Công cụ giáo dục và ngoại giao: Đây là công cụ chủ đạo trong giáo dục, đào tạo và là công cụ ngoại giao văn hóa quan trọng, giúp khẳng định và phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế,.
- Động lực kinh tế: Xuất bản là một bộ phận quan trọng của ngành công nghiệp văn hoá, hình thành chuỗi giá trị nội dung số và đóng góp vào khả năng cạnh tranh quốc gia.
2. Yêu cầu đổi mới trước tác động của công nghệ hiện đại
- Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản để thích ứng với kỷ nguyên số:
- Làm chủ công nghệ: Ngành cần đẩy mạnh chuyển đổi số sâu rộng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn vào tất cả các khâu của hoạt động xuất bản,.
- Nâng cao năng lực quản lý: Cần triển khai mô hình lãnh đạo công - quản trị tư, thúc đẩy sáng tạo nội dung và phát triển mạnh mẽ công nghệ để xây dựng nền xuất bản chuyên nghiệp, hiện đại.
- Hội nhập quốc tế: Đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế, đưa sách Việt Nam ra thế giới thông qua các sàn giao dịch điện tử và bản quyền, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại vào Việt Nam,.
3. Mục tiêu, định hướng phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn 2045
Chỉ thị đề ra lộ trình phát triển rõ ràng để hiện đại hóa hệ thống:
- Đến năm 2030:Xây dựng hệ thống xuất bản tinh gọn, mạnh, chất lượng và hiện đại hóa.
Hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm.
Phát triển xuất bản điện tử mạnh mẽ: Phấn đấu 100% nhà xuất bản tham gia xuất bản điện tử và ứng dụng chuyển đổi số.
Thúc đẩy văn hóa đọc, xây dựng thói quen đọc sách trong cộng đồng và phát triển các thiết chế văn hóa như thư viện số, tủ sách điện tử,.
- Tầm nhìn đến năm 2045:Việt Nam có hệ thống xuất bản, truyền thông phát triển mạnh, trở thành trung tâm sáng tạo, giao lưu và hợp tác hàng đầu khu vực Đông Nam Á và quốc tế.
Ngành xuất bản trở thành ngành kinh tế - công nghệ mạnh, có năng lực vươn ra toàn cầu.
Việc quán triệt các nội dung này nhằm hướng tới xây dựng một đội ngũ cán bộ, biên tập viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ năng lực làm việc trong môi trường xuất bản hiện đại và góp phần đắc lực vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc
Hình minh họa
Đây là một trong những quan điểm chỉ đạo quan trọng của Ban Chấp hành Trung ương tại Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 17/3/2026 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới. Chỉ thị ban hành nhằm tập trung quán triệt, thực hiện quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy sự phát triển của hoạt động xuất bản, khẳng định và phát huy vai trò trụ cột của tư tưởng, văn hóa, bồi đắp tri thức, định hướng thẩm mỹ, nâng cao dân trí và phát triển văn hóa; xây dựng, bảo vệ, phát huy giá trị con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.
Với quan điểm xuất bản là một lĩnh vực hoạt động tư tưởng sắc bén của Đảng, Nhà nước và nhân dân, có nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến, xây dựng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, Chỉ thị của Ban Bí thư nêu rõ mục tiêu đến năm 2030, xây dựng hệ thống xuất bản tinh gọn, mạnh, chất lượng và hiện đại hóa; đầu tư, xây dựng và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm. Chuyển đổi số sâu rộng, phát triển hệ thống xuất bản đa phương tiện, 100% nhà xuất bản tham gia xuất bản điện tử và ứng dụng chuyển đổi số trong quy trình xuất bản nhằm thúc đẩy mạnh mẽ văn hóa đọc hướng đến xây dựng phong trào toàn dân đọc sách. Phấn đấu đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống xuất bản, truyền thông phát triển mạnh, đa dạng, hiện đại, đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân trong kỷ nguyên mới. Xuất bản trở thành ngành kinh tế số có năng lực vươn ra toàn cầu góp phần nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Ban Bí thư đề ra 09 nhiệm vụ, giải pháp cần triển khai đồng bộ, quyết liệt trong thời gian tới gồm:
(1) Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước.
(2) Hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về xuất bản, bảo vệ bản quyền, quyền tác giả trong môi trường số, cụ thể hóa chính sách ưu đãi, vượt trội, thúc đẩy xuất bản phát triển.
(3) Xây dựng chiến lược phát triển xuất bản gắn với công nghiệp văn hóa. Đầu tư, xây dựng và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm, trong đó có tập đoàn thực hiện chức năng đối ngoại chiến lược quốc gia.
(4) Tập trung đầu tư cho nội dung sách trở thành sản phẩm cốt lõi để phát triển công nghiệp văn hóa; đặt hàng các công trình khoa học, tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị, xứng tầm, đáp ứng nhu cầu tri thức và giải trí lành mạnh của nhân dân.
(5) Tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi vi phạm đạo đức, nghề nghiệp, vi phạm pháp luật về xuất bản.
(6) Chăm lo nuôi dưỡng, phát triển văn hóa đọc trong các tầng lớp nhân dân, hình thành các thiết chế, không gian văn hóa đọc, học tập, giải trí, sáng tạo trong cộng đồng. Tăng cường quảng bá, tôn vinh giá trị của sách, nâng cao chất lượng Giải thưởng Sách Quốc gia thành giải thưởng danh giá, có sức ảnh hưởng, tác động sâu rộng, ngang tầm khu vực.
(7) Xây dựng hạ tầng kỹ thuật số, nền tảng dữ liệu xuất bản số dùng chung cho toàn ngành.
(8) Tăng cường mở rộng hợp tác quốc tế trong tất cả các lĩnh vực của xuất bản. Thực hiện mô hình hợp tác công - tư để lan tỏa giá trị văn hóa quốc gia thông qua xây dựng thư viện Việt Nam ở nước ngoài; hỗ trợ cơ quan xuất bản, đơn vị liên quan tham gia các hội chợ sách quốc tế, tổ chức hội sách quốc tế ở Việt Nam.
(9) Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho xuất bản, bảo đảm cho ngành xuất bản có đội ngũ cán bộ, biên tập viên, chuyên gia công nghệ, nhà quản trị giỏi, đáp ứng yêu cầu phát triển xuất bản thời kỳ mới.
