Cháy rừng không chỉ gây thiệt hại lớn về diện tích và chất lượng rừng mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, làm suy giảm đa dạng sinh học, phá vỡ cân bằng sinh thái, gia tăng nguy cơ sạt lở, lũ quét và gây thiệt hại đối với đời sống, sản xuất của người dân. Nhiều vụ cháy rừng có thể bắt nguồn từ những hành động bất cẩn như đốt nương, đốt thực bì, đốt rác, dùng lửa lấy mật ong, đốt ong, hút thuốc hoặc đun nấu trong rừng và ven rừng. Để hạn chế thấp nhất nguy cơ cháy rừng, các chủ rừng, hộ gia đình, cá nhân được giao quản lý, bảo vệ rừng cần nâng cao tinh thần trách nhiệm, thường xuyên kiểm tra diện tích rừng được giao; chủ động phát dọn thực bì, làm đường băng cản lửa và chuẩn bị các dụng cụ, phương tiện chữa cháy theo phương châm “bốn tại chỗ”, gồm lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ và chỉ huy tại chỗ.
Các chủ rừng và lực lượng Kiểm lâm cần phối hợp thường xuyên kiểm tra nghiêm ngặt tại những khu vực trọng điểm có nguy cơ cháy cao. Trong những ngày nắng nóng, hanh khô và khi cấp dự báo cháy rừng ở mức nguy hiểm, lực lượng canh phòng phải tổ chức trực thường xuyên tại các khu vực rừng trọng điểm, các đường mòn vào rừng và những địa điểm thường xuyên có người qua lại. Công tác tuần tra, kiểm soát phải được thực hiện liên tục nhằm kịp thời phát hiện các hành vi sử dụng lửa trái quy định trong rừng và ven rừng. Khi phát hiện điểm cháy hoặc có dấu hiệu xảy ra cháy rừng, lực lượng làm nhiệm vụ phải nhanh chóng báo động, thông báo cho chính quyền địa phương, lực lượng Kiểm lâm và các đơn vị liên quan; đồng thời huy động lực lượng, phương tiện tổ chức dập tắt đám cháy ngay từ khi mới phát sinh, không để cháy lan trên diện rộng.
Cùng với việc tăng cường tuần tra, canh gác, các cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương cần kịp thời thông báo trên hệ thống truyền thanh, các phương tiện thông tin đại chúng và nền tảng mạng xã hội về cấp dự báo cháy rừng, tình hình thời tiết và nguy cơ cháy rừng hằng ngày. Nội quy sử dụng lửa trong rừng và ven rừng cần được tuyên truyền thường xuyên đến từng thôn, hộ gia đình và người dân sinh sống gần rừng. Trong thời gian có nguy cơ cháy rừng cao, người dân tuyệt đối không tự ý đốt nương, đốt thực bì, đốt rác hoặc sử dụng lửa trong rừng và ven rừng. Trường hợp cần xử lý thực bì để phục vụ sản xuất phải thực hiện đúng quy định, thông báo cho chính quyền địa phương, trưởng thôn hoặc lực lượng chức năng; bố trí người canh gác, chuẩn bị đầy đủ phương tiện chữa cháy và chỉ tiến hành khi điều kiện thời tiết bảo đảm an toàn.
Khi phát hiện cháy rừng, người dân cần lập tức hô hoán, báo cho chính quyền địa phương, lực lượng Kiểm lâm, Công an, Quân sự, trưởng thôn hoặc lực lượng phòng cháy, chữa cháy gần nhất. Tuyệt đối không che giấu thông tin, không tự ý tiếp cận khu vực cháy lớn, có địa hình phức tạp hoặc nguy hiểm khi chưa có sự hướng dẫn của lực lượng chuyên môn. Khi xảy ra cháy rừng, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng phải khẩn trương huy động nhân lực, phương tiện, dụng cụ để tổ chức chữa cháy; ưu tiên bảo đảm an toàn tính mạng cho người tham gia, người dân sinh sống gần khu vực cháy và bảo vệ các công trình, tài sản quan trọng. Việc chỉ huy chữa cháy phải thống nhất, linh hoạt, phù hợp với địa hình, hướng gió và mức độ phát triển của đám cháy. Sau khi đám cháy được khống chế, các lực lượng phải tiếp tục kiểm tra, dập tắt hoàn toàn các điểm cháy âm ỉ, bố trí người trực canh, không để lửa bùng phát trở lại. Đồng thời, cơ quan chức năng cần tiến hành điều tra, xác minh nguyên nhân vụ cháy, truy tìm đối tượng gây cháy và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.
Bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức, chấp hành nghiêm các quy định về bảo vệ rừng, thận trọng khi sử dụng lửa và tích cực tham gia phát hiện, tố giác các hành vi có nguy cơ gây cháy rừng. Sự chủ động của các cấp, các ngành, chủ rừng và Nhân dân sẽ góp phần ngăn chặn nguy cơ cháy rừng ngay từ cơ sở, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người, tài sản và tài nguyên rừng; chung tay giữ gìn màu xanh của rừng, bảo vệ môi trường sinh thái và hướng tới sự phát triển bền vững của địa phương.
Cao Tùng
