Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất để phòng ngừa ngộ độc là chỉ lựa chọn và sử dụng thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.
Người dân cần kiểm tra kỹ thực phẩm trước khi mua và trước khi chế biến; tuyệt đối không sử dụng thực phẩm đã ôi thiu, hư hỏng, nấm mốc, quá hạn sử dụng hoặc không xác định được nguồn gốc. Đối với thực phẩm đóng gói, cần chú ý nhãn hàng hóa, hạn sử dụng, tình trạng bao bì và điều kiện bảo quản. Trong sinh hoạt hằng ngày cần duy trì vệ sinh từ khâu lựa chọn, sơ chế, chế biến đến bảo quản và sử dụng thực phẩm; thực hiện ăn chín, uống chín, sử dụng nguồn nước bảo đảm vệ sinh để ăn uống và chế biến.
Cục An toàn thực phẩm cũng cảnh báo các nguy cơ gây ngộ độc có thể xuất phát từ thực phẩm nhiễm vi sinh vật, độc tố tự nhiên; thực phẩm được chế biến hoặc bảo quản không đúng cách; thiếu nước sạch trong chế biến, vệ sinh dụng cụ và việc sử dụng thực phẩm tươi sống, thực phẩm không qua gia nhiệt tại gia đình, bếp ăn tập thể hoặc các bữa ăn đông người.
Người dân tuyệt đối không sử dụng gia súc, gia cầm chết bệnh hoặc chết không rõ nguyên nhân để giết mổ, chế biến làm thực phẩm. Đây không chỉ là biện pháp phòng ngộ độc mà còn góp phần hạn chế nguy cơ lây truyền các tác nhân gây bệnh từ động vật sang người. Khi mua thịt và các sản phẩm động vật, cần ưu tiên những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được bảo quản đúng điều kiện; không vì giá rẻ mà mua, sử dụng sản phẩm có màu sắc, mùi vị bất thường hoặc không bảo đảm điều kiện vệ sinh.
Nguy cơ ngộ độc do độc tố tự nhiên là vấn đề cần đặc biệt lưu ý. Người dân không tự ý thu hái, đánh bắt, mua bán hoặc sử dụng những loại động vật, thực vật lạ chưa xác định rõ tính an toàn, nhất là nấm rừng, cây, củ, quả rừng lạ, côn trùng lạ và những sản phẩm có khả năng chứa độc tố tự nhiên. Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế cũng khuyến cáo cộng đồng tuyệt đối không thu hái, đánh bắt, kinh doanh hoặc sử dụng các loại động, thực vật lạ có nguy cơ gây ngộ độc như nấm rừng, cây, củ, quả rừng và côn trùng lạ; đồng thời cần chế biến đúng phương pháp đối với những thực phẩm truyền thống, thực phẩm được sử dụng theo tập quán địa phương. Không nên dựa vào kinh nghiệm truyền miệng, màu sắc, hình dáng hay việc động vật có ăn được hay không để tự xác định một loại nấm, cây hoặc quả rừng là an toàn.
Đám cưới, đám hỏi, đám hiếu, liên hoan, lễ hội và các hoạt động cộng đồng thường tập trung đông người, lượng thực phẩm chế biến lớn nên nguy cơ mất an toàn thực phẩm cũng cao hơn nếu không kiểm soát tốt nguyên liệu, khâu chế biến và bảo quản. Khi tổ chức bữa ăn đông người, cần lựa chọn thực đơn phù hợp với điều kiện chế biến, nhân lực và khả năng bảo quản thực phẩm; hạn chế những món có nguy cơ cao khi không đủ điều kiện bảo đảm an toàn. Tuyệt đối không sử dụng nguyên liệu ôi thiu, hỏng, mốc, quá hạn hoặc không rõ nguồn gốc. Thực phẩm sống và thực phẩm đã chế biến cần được để riêng; dụng cụ chế biến phải sạch; thức ăn sau khi nấu cần được che đậy và bảo quản phù hợp, hạn chế để thực phẩm đã chế biến quá lâu trong điều kiện nhiệt độ không bảo đảm. Việc chủ động phòng ngừa tại các bữa ăn đông người có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi nếu xảy ra sự cố, số người bị ảnh hưởng có thể lớn. Cục An toàn thực phẩm từng nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm nguyên liệu, nguồn nước, vệ sinh chế biến và bảo quản đối với các bữa ăn đông người, tiệc cưới, đám giỗ và hoạt động ăn uống tập thể.
Sau khi ăn uống, nếu xuất hiện những biểu hiện bất thường nghi liên quan đến thực phẩm, người dân không nên chủ quan hoặc tự điều trị kéo dài tại nhà. Người có triệu chứng nghi ngờ ngộ độc thực phẩm cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được khám, cấp cứu và điều trị kịp thời, đồng thời thông báo cho cơ sở y tế hoặc chính quyền địa phương để phục vụ việc xác minh, xử lý và ngăn chặn nguy cơ ảnh hưởng tới những người khác. Cục An toàn thực phẩm cũng khuyến cáo người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất khi xuất hiện các triệu chứng ngộ độc để được cấp cứu, điều trị kịp thời. Đối với bữa ăn có nhiều người cùng sử dụng thực phẩm và xuất hiện nhiều trường hợp có biểu hiện bất thường, việc thông tin sớm càng quan trọng, giúp xác định thực phẩm nghi ngờ và hạn chế nguy cơ sự cố tiếp tục lan rộng.
Bảo đảm an toàn thực phẩm không phải là vấn đề xa lạ mà bắt đầu từ chính căn bếp, mâm cơm và lựa chọn hằng ngày của mỗi gia đình.
Hãy ghi nhớ:
Lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.
Không sử dụng thực phẩm ôi thiu, hỏng, mốc hoặc quá hạn.
Thực hiện ăn chín, uống chín và sử dụng nguồn nước sạch.
Không sử dụng gia súc, gia cầm chết bệnh, chết không rõ nguyên nhân làm thực phẩm.
Không tự ý sử dụng nấm rừng, cây, củ, quả rừng và động vật, côn trùng lạ.
Giữ vệ sinh trong sơ chế, chế biến và bảo quản thực phẩm.
Đặc biệt chú trọng an toàn thực phẩm tại đám cưới, đám hỏi, đám hiếu, liên hoan, lễ hội và các bữa ăn đông người.
Khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị.
Chủ động phòng ngừa hôm nay chính là bảo vệ sức khỏe ngày mai. Mỗi gia đình thực hiện tốt an toàn thực phẩm sẽ góp phần xây dựng cộng đồng xã Yên Phú khỏe mạnh, an toàn và văn minh.
Cao Tùng
