Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, thời tiết trên phạm vi cả nước tiếp tục chịu tác động của hiện tượng El Niño, với nền nhiệt độ trung bình tại nhiều khu vực có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc các đợt rét đậm, rét hại sẽ không xảy ra. Không khí lạnh vẫn có thể gây ra những đợt giảm nhiệt độ mạnh trong thời gian ngắn, đặc biệt tại khu vực miền núi phía Bắc. Bên cạnh đó, tác động của El Niño có thể làm gia tăng nguy cơ khô hạn, thiếu hụt nguồn nước tại một số khu vực trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Đối với xã Yên Phú, nơi đời sống của nhiều hộ gia đình gắn với sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi và khai thác, sử dụng nguồn nước phục vụ sinh hoạt, việc chủ động ứng phó với các diễn biến thời tiết bất thường cần được thực hiện ngay từ mỗi gia đình. Người dân không nên chủ quan khi thời tiết có những ngày nắng ấm, đồng thời cần chuẩn bị các điều kiện cần thiết để ứng phó khi nhiệt độ giảm sâu, nguồn nước tưới bị hạn chế hoặc xuất hiện những hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Bảo vệ sức khỏe con người là yêu cầu quan trọng hàng đầu trong phòng, chống rét, đặc biệt đối với người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và những người có sức đề kháng yếu. Khi nhiệt độ xuống thấp, người dân cần chủ động giữ ấm cơ thể, nhất là vùng đầu, cổ, ngực, bàn tay và bàn chân; mặc đủ quần áo ấm khi ra ngoài, hạn chế tiếp xúc lâu với thời tiết lạnh, đặc biệt vào sáng sớm và ban đêm. Những người có bệnh tim mạch, huyết áp, hô hấp hoặc bệnh nền cần duy trì việc sử dụng thuốc, theo dõi sức khỏe theo hướng dẫn của nhân viên y tế và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột. Các gia đình cần bảo đảm nơi ở kín gió nhưng vẫn thông thoáng, giữ vệ sinh nhà cửa, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, sử dụng thực phẩm được nấu chín và uống đủ nước. Đối với trẻ em, cha mẹ cần chuẩn bị quần áo ấm khi đến trường, chú ý bảo vệ sức khỏe trong quá trình di chuyển, không để trẻ vui chơi ngoài trời quá lâu khi nhiệt độ xuống thấp. Phụ huynh cũng cần thường xuyên theo dõi thông báo của nhà trường về thời gian học tập, việc điều chỉnh giờ học hoặc nghỉ học trong trường hợp xảy ra rét đậm, rét hại kéo dài theo hướng dẫn của ngành giáo dục. Đặc biệt, người dân cần ghi nhớ cảnh báo quan trọng: tuyệt đối không sử dụng bếp than, than tổ ong, than củi để sưởi ấm trong phòng kín, phòng ngủ đóng kín cửa, bởi quá trình đốt cháy có thể tạo ra khí carbon monoxide (CO), là loại khí độc không màu, không mùi, có nguy cơ gây ngộ độc, bất tỉnh, thậm chí tử vong. Khi sử dụng thiết bị sưởi điện, cần đặt ở vị trí an toàn, cách xa vật dễ cháy, không để trẻ nhỏ tiếp xúc trực tiếp, kiểm tra hệ thống điện và không sử dụng thiết bị hư hỏng hoặc không bảo đảm an toàn. Trường hợp có biểu hiện đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, khó thở hoặc bất tỉnh nghi do ngộ độc khí CO, cần nhanh chóng đưa người bị nạn ra nơi thoáng khí nếu có thể thực hiện an toàn, gọi cấp cứu 115 và đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Cùng với bảo vệ sức khỏe người dân, phòng, chống đói, rét cho đàn vật nuôi là biện pháp thiết thực nhằm hạn chế thiệt hại kinh tế đối với các hộ chăn nuôi. Trong điều kiện thời tiết lạnh, đặc biệt khi xuất hiện rét đậm, rét hại kéo dài, gia súc, gia cầm có nguy cơ suy giảm sức đề kháng, mắc bệnh và chậm phát triển nếu không được chăm sóc đúng cách. Các hộ chăn nuôi cần chủ động kiểm tra, sửa chữa và che chắn chuồng trại, bảo đảm nền chuồng khô ráo, sạch sẽ, kín gió lùa nhưng có đủ thông thoáng để tránh tích tụ khí độc và mầm bệnh. Đối với đàn trâu, bò, cần chuẩn bị sẵn rơm, rạ, cỏ khô, thức ăn ủ chua và các nguồn thức ăn phù hợp, bổ sung dinh dưỡng, khoáng chất và nước uống theo nhu cầu từng loại vật nuôi. Khi thời tiết rét đậm, rét hại, cần đưa gia súc về nuôi nhốt tại chuồng hoặc nơi tránh rét an toàn, không chăn thả tự do, không sử dụng trâu, bò để cày kéo hoặc vận chuyển trong điều kiện giá rét khắc nghiệt. Đối với gia cầm và vật nuôi non, cần chú trọng giữ ấm, bảo đảm mật độ nuôi phù hợp và thực hiện vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại theo hướng dẫn chuyên môn. Người chăn nuôi cần thường xuyên quan sát tình trạng ăn uống, vận động, biểu hiện sức khỏe của đàn vật nuôi; khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần liên hệ người có chuyên môn thú y để được hướng dẫn xử lý, tránh tự ý sử dụng thuốc không đúng cách. Việc chủ động dự trữ thức ăn và củng cố chuồng trại ngay từ đầu mùa lạnh sẽ giúp hạn chế tình trạng bị động khi rét kéo dài, đồng thời góp phần bảo vệ nguồn thu nhập và tài sản của các hộ gia đình.
Đối với sản xuất trồng trọt, người dân cần chủ động điều chỉnh các biện pháp chăm sóc, bảo vệ cây trồng phù hợp với diễn biến thời tiết và từng giai đoạn sinh trưởng. Những diện tích rau màu, cây giống, cây trồng mới gieo hoặc mới trồng cần được quan tâm che phủ, giữ ẩm và bảo vệ trước gió lạnh, sương muối khi có cảnh báo. Đối với các loại cây trồng nhạy cảm với nhiệt độ thấp, cần sử dụng vật liệu che phủ phù hợp, bảo đảm ánh sáng, độ thông thoáng và điều kiện chăm sóc cần thiết, tránh để cây bị úng hoặc thiếu khí. Việc bón phân, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh cần căn cứ vào tình trạng thực tế của cây trồng, không lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật khi cây đang bị ảnh hưởng bởi thời tiết bất lợi. Đối với sản xuất lúa và cây trồng vụ Đông Xuân, cần chú ý lịch thời vụ, theo dõi nhiệt độ và hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, hạn chế gieo trồng trong những thời điểm rét đậm, rét hại có thể ảnh hưởng đến khả năng nảy mầm, sinh trưởng và phát triển của cây. Đặc biệt, khi nguồn nước tưới có nguy cơ thiếu hụt, các hộ sản xuất cần tính toán nhu cầu sử dụng nước của từng loại cây, lựa chọn phương pháp chăm sóc phù hợp, hạn chế thất thoát nước và không bố trí gieo trồng trên những diện tích chưa bảo đảm nguồn nước tưới. Đối với các vùng sản xuất có điều kiện phù hợp, người dân có thể nghiên cứu chuyển đổi sang các loại cây trồng sử dụng ít nước, có khả năng chịu hạn tốt, gắn với nhu cầu thị trường và hiệu quả kinh tế. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng cần dựa trên điều kiện đất đai, nguồn nước, khí hậu, quy hoạch và hướng dẫn chuyên môn, tránh thực hiện tự phát, thiếu căn cứ dẫn đến rủi ro trong sản xuất.
Chủ động phòng ngừa nguy cơ thiếu nước do ảnh hưởng của El Niño là nhiệm vụ cần được quan tâm trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. El Niño là hiện tượng khí hậu liên quan đến sự nóng lên bất thường của lớp nước biển bề mặt tại khu vực xích đạo trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương, có thể tác động đến nhiệt độ, lượng mưa và các hình thái thời tiết tại nhiều khu vực trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Mặc dù mức độ tác động khác nhau giữa các vùng, nguy cơ thiếu nước tại những khu vực có nguồn cấp hạn chế, phụ thuộc vào nước mưa, khe suối hoặc các công trình thủy lợi nhỏ vẫn cần được chủ động đề phòng. Đối với người dân xã Yên Phú, trước hết cần nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm, hợp lý trong sinh hoạt hằng ngày. Mỗi gia đình nên kiểm tra đường ống, vòi nước, bể chứa để phát hiện và khắc phục kịp thời tình trạng rò rỉ, thất thoát; chủ động dự trữ lượng nước phù hợp với điều kiện sinh hoạt và khả năng cung cấp tại địa phương. Nước dự trữ phải được chứa trong dụng cụ sạch, có nắp đậy, bảo đảm vệ sinh, tránh để côn trùng, bụi bẩn hoặc chất thải xâm nhập. Đối với nước sử dụng để ăn uống, cần sử dụng nguồn nước đạt yêu cầu vệ sinh và thực hiện các biện pháp xử lý phù hợp khi cần thiết. Những hộ gia đình sử dụng nguồn nước tự chảy, nước giếng hoặc các mô hình cấp nước quy mô hộ cần thường xuyên kiểm tra tình trạng nguồn nước, vệ sinh bể chứa và có phương án dự phòng khi lưu lượng nước giảm. Trong trường hợp xảy ra thiếu nước, cần ưu tiên nguồn nước phục vụ ăn uống, sinh hoạt thiết yếu và những nhu cầu cấp bách của người dân, đặc biệt là các gia đình có người cao tuổi, trẻ nhỏ, người bệnh và những người có hoàn cảnh khó khăn.
Trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, việc sử dụng nước tiết kiệm cần được thực hiện đồng bộ từ khâu lựa chọn cây trồng, bố trí mùa vụ đến phương pháp tưới và quản lý nguồn nước. Người dân cần chủ động kiểm tra, nạo vét, khơi thông các tuyến mương, rãnh dẫn nước thuộc phạm vi được phép quản lý, sử dụng; sửa chữa những vị trí rò rỉ để hạn chế thất thoát. Đối với những diện tích sản xuất có điều kiện phù hợp, cần tăng cường áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt, tưới phun phù hợp với loại cây, tưới theo nhu cầu thực tế và sử dụng vật liệu phủ gốc để hạn chế bốc hơi nước. Khi nguồn nước tưới bị hạn chế, người dân cần phối hợp thực hiện việc điều hòa, phân phối nước theo hướng dẫn của đơn vị quản lý công trình thủy lợi và cơ quan chuyên môn, ưu tiên những diện tích cây trồng có giá trị kinh tế cao, những vùng khan hiếm nước và nhu cầu cấp nước phục vụ chăn nuôi. Đặc biệt, việc tích trữ nước tại hồ, đập, ao chứa và các công trình thủy lợi phải bảo đảm đúng quy trình vận hành, an toàn công trình và không gây ảnh hưởng bất lợi đến khu vực hạ du. Người dân không được tự ý ngăn dòng chảy, thay đổi kết cấu công trình, lấn chiếm hành lang bảo vệ công trình thủy lợi hoặc tích nước trái quy trình gây nguy hiểm cho cộng đồng. Cùng với sử dụng tiết kiệm, bảo vệ chất lượng nguồn nước cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các hộ gia đình, cơ sở chăn nuôi, sản xuất và kinh doanh cần thu gom, xử lý rác thải, nước thải đúng quy định, không xả chất thải, hóa chất, bao bì thuốc bảo vệ thực vật hoặc những vật liệu có nguy cơ gây ô nhiễm xuống sông, suối, ao hồ và nguồn cấp nước sinh hoạt. Khi phát hiện nguồn nước có dấu hiệu ô nhiễm, suy giảm bất thường hoặc công trình cấp nước có nguy cơ mất an toàn, người dân cần kịp thời phản ánh đến trưởng thôn, chính quyền địa phương hoặc đơn vị quản lý để được xem xét, xử lý.
Bên cạnh các nguy cơ từ giá rét và thiếu nước, những biến động bất thường của thời tiết vẫn có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Các đợt mưa lớn cục bộ, dông, lốc, sét hoặc gió giật mạnh có khả năng ảnh hưởng đến nhà ở, đường giao thông, cây trồng, vật nuôi và những công trình phục vụ sản xuất. Vì vậy, người dân cần thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn chính thức, không chủ quan trước những thay đổi đột ngột của thời tiết. Các gia đình nên kiểm tra, gia cố mái nhà, công trình phụ, chuồng trại, bảo đảm hệ thống thoát nước hoạt động tốt; chủ động di chuyển người, vật nuôi và tài sản khỏi những vị trí có nguy cơ mất an toàn khi xuất hiện cảnh báo thiên tai. Đối với những khu vực có địa hình dốc, gần taluy, khe suối hoặc nơi từng có hiện tượng sạt lở, cần đặc biệt quan tâm các dấu hiệu bất thường của đất đá, dòng chảy và thực hiện biện pháp phòng tránh phù hợp khi mưa lớn xảy ra. Mỗi hộ gia đình nên chuẩn bị sẵn phương án liên lạc, những vật dụng thiết yếu và chủ động trao đổi thông tin với người thân, hàng xóm để kịp thời hỗ trợ nhau trong các tình huống khẩn cấp. Khi có thiệt hại về người, tài sản, cây trồng, vật nuôi hoặc công trình dân sinh do thiên tai, cần thông tin kịp thời đến trưởng thôn hoặc chính quyền địa phương để được hướng dẫn, hỗ trợ theo quy định.
Đối với người dân tại các thôn trên địa bàn xã Yên Phú, chủ động ứng phó với thiên tai cần bắt đầu từ những hành động thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tế của mỗi gia đình. Người cao tuổi, trẻ em và người mắc bệnh cần được quan tâm bảo vệ sức khỏe trong những ngày giá rét; các hộ chăn nuôi cần chuẩn bị chuồng trại, thức ăn, nước uống để bảo vệ đàn vật nuôi; các hộ sản xuất nông nghiệp cần chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, chăm sóc cây trồng và sử dụng nước tưới tiết kiệm; các gia đình cần quan tâm dự trữ, bảo vệ nguồn nước sạch và giữ gìn vệ sinh môi trường. Đặc biệt, mỗi người cần nâng cao ý thức chia sẻ, hỗ trợ những hộ có hoàn cảnh khó khăn, người sống một mình, người cao tuổi và các trường hợp dễ bị tổn thương trước thiên tai. Việc tham gia bảo vệ nguồn nước, giữ gìn công trình thủy lợi, chủ động phòng ngừa dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi và kịp thời cung cấp thông tin về những nguy cơ mất an toàn sẽ góp phần nâng cao khả năng ứng phó của cả cộng đồng.
Thiên tai và những biến động bất thường của thời tiết có thể xảy ra vào nhiều thời điểm, với mức độ ảnh hưởng khác nhau. Chủ động phòng ngừa, chuẩn bị từ sớm và ứng phó đúng cách là giải pháp quan trọng để bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản và thành quả lao động của Nhân dân. Mỗi người dân xã Yên Phú hãy thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết, thực hiện các biện pháp phòng, chống rét an toàn, bảo vệ cây trồng, vật nuôi, chủ động dự trữ và sử dụng nước tiết kiệm, không gây ô nhiễm nguồn nước, đồng thời tích cực phối hợp trong công tác phòng, chống thiên tai tại cộng đồng. Sự chủ động, trách nhiệm và tinh thần đoàn kết của mỗi gia đình sẽ góp phần hạn chế thiệt hại, ổn định đời sống, bảo vệ sản xuất và xây dựng xã Yên Phú ngày càng an toàn, phát triển bền vững.
