Xuất bản – cầu nối lan tỏa tri thức và các giá trị văn hóa
Hoạt động xuất bản là một bộ phận quan trọng của lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, góp phần cung cấp thông tin, phổ biến kiến thức, nâng cao nhận thức và phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu, hưởng thụ văn hóa của Nhân dân. Thông qua sách, báo, tài liệu và các xuất bản phẩm, những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; các thành tựu phát triển kinh tế - xã hội; những giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và tri thức của nhân loại được truyền tải rộng rãi đến cộng đồng. Đặc biệt, những xuất bản phẩm có nội dung lành mạnh, bổ ích còn góp phần định hướng tư tưởng, xây dựng môi trường văn hóa, hình thành lối sống tích cực, nâng cao ý thức trách nhiệm của mỗi người đối với gia đình và xã hội. Trong bối cảnh thông tin trên không gian mạng ngày càng đa dạng, hoạt động xuất bản chính thống càng có ý nghĩa trong việc cung cấp nguồn thông tin có giá trị, được kiểm chứng, giúp người đọc nâng cao khả năng nhận diện, lựa chọn và tiếp nhận thông tin một cách chủ động, có trách nhiệm.
Phát triển văn hóa đọc – xây dựng xã hội học tập
Văn hóa đọc không chỉ là thói quen đọc sách mà còn thể hiện ở khả năng lựa chọn tài liệu, tiếp nhận, phân tích, vận dụng tri thức vào học tập, lao động và cuộc sống. Mỗi cuốn sách hay là một nguồn tri thức quý giá, giúp con người mở rộng hiểu biết, hình thành tư duy độc lập, khơi dậy tinh thần tự học, sáng tạo và hoàn thiện bản thân. Việc phát triển văn hóa đọc vì vậy cần được thực hiện thường xuyên trong gia đình, nhà trường, cơ quan, đơn vị và cộng đồng dân cư. Các tầng lớp Nhân dân, nhất là thanh thiếu niên, học sinh cần được khuyến khích xây dựng thói quen đọc sách hằng ngày; lựa chọn những cuốn sách có nội dung phù hợp, lành mạnh, bổ ích và biết vận dụng những kiến thức thu nhận được vào thực tiễn.
Các cơ quan, đơn vị, trường học và tổ chức đoàn thể có thể tiếp tục duy trì, nhân rộng nhiều hoạt động thiết thực như xây dựng tủ sách, thư viện; tổ chức ngày hội đọc sách; giới thiệu sách hay; phát động phong trào đọc và làm theo sách; tăng cường chia sẻ các nội dung giới thiệu sách trên nền tảng số và mạng xã hội. Qua đó từng bước hình thành môi trường đọc thuận lợi, đưa việc đọc sách trở thành nhu cầu tự thân và nét đẹp trong đời sống văn hóa của mỗi người dân.
Chuyển đổi số mở ra phương thức tiếp cận tri thức mới
Văn hóa đọc không chỉ là thói quen đọc sách mà còn thể hiện ở khả năng lựa chọn tài liệu, tiếp nhận, phân tích, vận dụng tri thức vào học tập, lao động và cuộc sống. Mỗi cuốn sách hay là một nguồn tri thức quý giá, giúp con người mở rộng hiểu biết, hình thành tư duy độc lập, khơi dậy tinh thần tự học, sáng tạo và hoàn thiện bản thân. Việc phát triển văn hóa đọc vì vậy cần được thực hiện thường xuyên trong gia đình, nhà trường, cơ quan, đơn vị và cộng đồng dân cư. Các tầng lớp Nhân dân, nhất là thanh thiếu niên, học sinh cần được khuyến khích xây dựng thói quen đọc sách hằng ngày; lựa chọn những cuốn sách có nội dung phù hợp, lành mạnh, bổ ích và biết vận dụng những kiến thức thu nhận được vào thực tiễn. Các cơ quan, đơn vị, trường học và tổ chức đoàn thể có thể tiếp tục duy trì, nhân rộng nhiều hoạt động thiết thực như xây dựng tủ sách, thư viện; tổ chức ngày hội đọc sách; giới thiệu sách hay; phát động phong trào đọc và làm theo sách; tăng cường chia sẻ các nội dung giới thiệu sách trên nền tảng số và mạng xã hội. Qua đó từng bước hình thành môi trường đọc thuận lợi, đưa việc đọc sách trở thành nhu cầu tự thân và nét đẹp trong đời sống văn hóa của mỗi người dân.
Chuyển đổi số mở ra phương thức tiếp cận tri thức mới
Sự phát triển của công nghệ số đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức sản xuất, phát hành và tiếp nhận các sản phẩm xuất bản. Bên cạnh sách in truyền thống, người đọc ngày nay có thể tiếp cận nhiều loại hình mới như sách điện tử, sách nói, thư viện số và các kho dữ liệu trực tuyến thông qua máy tính, điện thoại thông minh và các thiết bị kết nối Internet. Chuyển đổi số giúp nội dung xuất bản được phổ biến nhanh hơn, phạm vi tiếp cận rộng hơn, giảm khoảng cách về không gian và thời gian. Người dân ở bất cứ đâu, khi có thiết bị phù hợp và kết nối Internet, đều có thể tìm kiếm, lựa chọn và tiếp cận nguồn tri thức phục vụ học tập, công việc và đời sống.
Đây cũng là điều kiện thuận lợi để các cơ quan, đơn vị đẩy mạnh tuyên truyền, giới thiệu sách, tài liệu và những nội dung có giá trị thông qua Cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử và các nền tảng mạng xã hội. Việc ứng dụng công nghệ mới còn tạo ra nhiều cách thức truyền tải sinh động như infographic, video giới thiệu sách, podcast, sách nói, mã QR liên kết tài liệu điện tử và các sản phẩm truyền thông đa phương tiện, góp phần đưa sách và tri thức đến gần hơn với công chúng, nhất là giới trẻ.
Sử dụng mạng xã hội để lan tỏa giá trị tích cực
Mạng xã hội hiện là một trong những kênh thông tin có tốc độ lan truyền nhanh và khả năng tiếp cận đông đảo người sử dụng. Vì vậy, việc phát huy hiệu quả các nền tảng mạng xã hội trong tuyên truyền về hoạt động xuất bản và văn hóa đọc có ý nghĩa thiết thực. Mỗi cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và người dân có thể trở thành một “đại sứ văn hóa đọc” bằng những hành động đơn giản như giới thiệu một cuốn sách hay, chia sẻ nguồn tài liệu chính thống, lan tỏa câu chuyện đẹp về việc đọc sách, khuyến khích người thân và trẻ em hình thành thói quen đọc. Cùng với đó, người sử dụng Internet cần nâng cao ý thức trong việc lựa chọn và chia sẻ thông tin; ưu tiên khai thác các nguồn tài liệu có nguồn gốc rõ ràng, các sản phẩm xuất bản hợp pháp; không đăng tải, chia sẻ xuất bản phẩm vi phạm bản quyền, có nội dung sai sự thật, độc hại hoặc trái quy định của pháp luật. Đặc biệt, cần chủ động đấu tranh, phản bác các thông tin xuyên tạc, sai lệch liên quan đến chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực xuất bản; góp phần xây dựng môi trường thông tin trên không gian mạng an toàn, lành mạnh và giàu giá trị tri thức.
Đưa sách và tri thức đến gần hơn với Nhân dân
Đẩy mạnh hoạt động xuất bản, phát triển văn hóa đọc và chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chuyên môn mà cần sự chung tay của cả cộng đồng. Mỗi gia đình hãy dành không gian cho sách. Mỗi nhà trường hãy tạo thêm cơ hội để học sinh đọc sách. Mỗi cơ quan, đơn vị hãy khuyến khích cán bộ thường xuyên tự học, tự nghiên cứu. Mỗi người dân hãy chủ động hình thành thói quen đọc, tìm kiếm và chia sẻ những nguồn tri thức có giá trị. Cùng với việc duy trì những giá trị tốt đẹp của sách in truyền thống, việc tận dụng hiệu quả các nền tảng số sẽ góp phần hình thành một hệ sinh thái đọc hiện đại, thuận tiện, tạo điều kiện để mọi người dân được tiếp cận tri thức ngày càng dễ dàng. Phát triển văn hóa đọc trong thời đại số chính là góp phần xây dựng con người có tri thức, bản lĩnh và khả năng thích ứng; xây dựng xã hội học tập, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của quê hương, đất nước.
Hãy để mỗi cuốn sách trở thành một cánh cửa mở ra tri thức; mỗi người đọc trở thành một người lan tỏa văn hóa đọc; và công nghệ số trở thành cầu nối đưa tri thức đến với mọi người, mọi nhà.
Cao Tùng
