Khởi nghiệp được hiểu theo nghĩa rộng là quá trình mỗi cá nhân, tập thể chủ động tìm kiếm cơ hội, mạnh dạn đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học - công nghệ, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế sẵn có để tạo ra những giá trị mới. Khởi nghiệp có thể bắt đầu từ những điều rất gần gũi: một mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả hơn; một sản phẩm đặc trưng của địa phương được cải tiến mẫu mã, bao bì; ứng dụng thương mại điện tử để mở rộng thị trường; phát triển dịch vụ du lịch cộng đồng; thành lập tổ hợp tác, hợp tác xã; hay đơn giản là thay đổi tư duy sản xuất từ nhỏ lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị. Điều quan trọng nhất của tinh thần khởi nghiệp chính là không bằng lòng với cách làm cũ, chủ động tìm tòi, học hỏi, mạnh dạn biến ý tưởng thành hành động cụ thể.
Tinh thần “dám nghĩ, dám làm” trước hết là dám thay đổi tư duy, dám bước ra khỏi vùng an toàn, dám thử nghiệm những cách làm mới trên cơ sở tuân thủ pháp luật và tính toán kỹ lưỡng hiệu quả. Trong thực tế, nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh thành công đều bắt đầu từ những ý tưởng nhỏ nhưng được nuôi dưỡng bằng sự kiên trì, sáng tạo và quyết tâm. Người nông dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; thanh niên ứng dụng công nghệ số để quảng bá, tiêu thụ nông sản; phụ nữ phát triển các sản phẩm thủ công, chế biến thực phẩm; các hộ kinh doanh từng bước xây dựng thương hiệu, tham gia thương mại điện tử… đều là những biểu hiện sinh động của tinh thần khởi nghiệp trong đời sống. “Dám làm” không đồng nghĩa với làm theo cảm tính hay bất chấp rủi ro. Khởi nghiệp bền vững cần được xây dựng trên cơ sở kiến thức, kỹ năng, nghiên cứu thị trường, phương án sản xuất - kinh doanh phù hợp và ý thức chấp hành pháp luật.
Trong thời đại công nghệ số, khởi nghiệp ngày càng gắn chặt với đổi mới sáng tạo. Các nền tảng số, mạng xã hội, thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, truy xuất nguồn gốc và các công cụ trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều cơ hội mới cho người dân tiếp cận khách hàng, quảng bá sản phẩm và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Đối với khu vực nông thôn, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ số có thể giúp giảm chi phí, nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường. Những sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp, thủ công truyền thống nếu được đầu tư đúng hướng về chất lượng, bao bì, nhãn hiệu và truyền thông có thể tạo ra giá trị kinh tế cao hơn nhiều so với phương thức sản xuất, tiêu thụ truyền thống.
Vì vậy, mỗi người dân, đặc biệt là đoàn viên, thanh niên cần chủ động học tập kỹ năng số, nâng cao kiến thức về kinh tế, quản trị, marketing, thương mại điện tử và từng bước ứng dụng công nghệ vào thực tiễn.
Mô hình nuôi hươu trên địa bàn xã Yên Phú
Phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương
Khởi nghiệp hiệu quả cần bắt đầu từ những thế mạnh sẵn có của từng địa phương. Với khu vực nông thôn, miền núi, có thể tập trung phát triển các mô hình kinh tế gắn với nông nghiệp hàng hóa, kinh tế rừng, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, sản phẩm đặc sản, sản phẩm OCOP, dịch vụ thương mại và du lịch cộng đồng.
Thay vì chỉ bán nguyên liệu thô, người sản xuất cần hướng tới chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn hóa sản phẩm và tổ chức liên kết sản xuất. Khi người dân liên kết với nhau thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã, doanh nghiệp và các chuỗi tiêu thụ ổn định, khả năng cạnh tranh và hiệu quả kinh tế sẽ được nâng lên. Bên cạnh đó, cần chú trọng phát triển các mô hình kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ rừng và giữ gìn bản sắc văn hóa của cộng đồng.
Mô hình nuôi cua tại xã Yên Phú
Tạo môi trường thuận lợi để người dân khởi nghiệp
Để tinh thần khởi nghiệp thực sự lan tỏa sâu rộng, cần có sự đồng hành của cả hệ thống chính trị, các tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp và cộng đồng.
Công tác tuyên truyền cần được triển khai thường xuyên, đa dạng về hình thức; chú trọng giới thiệu những mô hình hay, cách làm hiệu quả, những cá nhân tiêu biểu trong lao động sản xuất và phát triển kinh tế. Qua đó tạo động lực để người dân học tập, mạnh dạn áp dụng những kinh nghiệm phù hợp với điều kiện của gia đình và địa phương. Các tổ chức đoàn thể cần tăng cường hỗ trợ đoàn viên, hội viên tiếp cận thông tin về thị trường, khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số, đào tạo nghề, nguồn vốn và các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp; đồng thời tạo điều kiện để các ý tưởng có tiềm năng từng bước được hiện thực hóa. Đặc biệt, cần khuyến khích lực lượng thanh niên phát huy sức trẻ, khả năng tiếp cận công nghệ và tinh thần sáng tạo, trở thành lực lượng tiên phong trong phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và xây dựng các mô hình sản xuất, kinh doanh mới.
Mô hình nuôi nhím tại xã Yên Phú
Văn hóa khởi nghiệp không chỉ hướng đến mục tiêu làm giàu mà sâu xa hơn là xây dựng tinh thần chủ động, tự lực, sáng tạo và trách nhiệm trong mỗi cá nhân. Mỗi người dân cần chủ động nâng cao kiến thức, tìm kiếm cơ hội, học hỏi kinh nghiệm và mạnh dạn biến lợi thế của mình thành những sản phẩm, dịch vụ có giá trị. Mỗi gia đình cần động viên thế hệ trẻ học tập, lao động, sáng tạo và hình thành tư duy tự chủ trong nghề nghiệp. Cộng đồng cần trân trọng những ý tưởng mới, khuyến khích những người tiên phong và chia sẻ những kinh nghiệm thành công.
Khởi nghiệp có thể có khó khăn, thậm chí thất bại, nhưng mỗi trải nghiệm đều mang lại những bài học quý giá. Điều cần thiết là biết đánh giá đúng rủi ro, không ngừng hoàn thiện bản thân và kiên trì với những mục tiêu chính đáng. Lan tỏa văn hóa khởi nghiệp chính là lan tỏa niềm tin vào sức lao động, trí tuệ và khả năng sáng tạo của mỗi người dân. Khi tinh thần “dám nghĩ, dám làm” trở thành một nét đẹp trong đời sống xã hội, mỗi ý tưởng sáng tạo sẽ có thêm cơ hội được hiện thực hóa, mỗi người dân sẽ có thêm động lực vươn lên, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập, phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Hãy bắt đầu từ một ý tưởng, hành động bằng kiến thức và kiên trì bằng quyết tâm – để mỗi người dân đều có thể trở thành một chủ thể sáng tạo, đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng và quê hương.
Cao Tùng
