Công tác tuyên truyền được triển khai gắn với Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 06/7/2021 của Ban Bí thư về tăng cường lãnh đạo công tác phòng, chống HIV/AIDS, tiến tới chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam trước năm 2030. Chỉ thị xác định phòng, chống HIV/AIDS là nhiệm vụ quan trọng, cần sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền và sự tham gia của toàn xã hội.
HIỂU ĐÚNG VỀ HIV/AIDS ĐỂ CHỦ ĐỘNG PHÒNG NGỪA
HIV là vi rút gây suy giảm miễn dịch ở người, tấn công hệ thống miễn dịch và làm cơ thể suy yếu dần. AIDS là giai đoạn tiến triển nặng của tình trạng nhiễm HIV nếu không được phát hiện, quản lý và điều trị hiệu quả. Hiện chưa có phương pháp loại bỏ hoàn toàn HIV khỏi cơ thể, nhưng với các biện pháp dự phòng, xét nghiệm và điều trị thuốc kháng vi rút hiệu quả, người nhiễm HIV có thể sống khỏe mạnh lâu dài.
HIV có thể lây truyền chủ yếu qua ba con đường:
1. Đường máu: như dùng chung bơm kim tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích có dính máu nhiễm HIV; tiếp xúc với máu nhiễm HIV qua các dụng cụ không bảo đảm vô khuẩn.
2. Đường tình dục: khi quan hệ tình dục có nguy cơ mà không thực hiện các biện pháp dự phòng phù hợp.
3. Từ mẹ sang con: HIV có thể truyền từ người mẹ nhiễm HIV sang con trong thời kỳ mang thai, khi sinh hoặc qua việc cho con bú.
Ngược lại, HIV không lây qua các tiếp xúc thông thường hằng ngày như bắt tay, ôm, dùng chung thức ăn, nước uống hay sinh hoạt, giao tiếp bình thường với người nhiễm HIV. Vì vậy, mỗi người cần có nhận thức đúng để chủ động phòng bệnh, đồng thời xóa bỏ tâm lý sợ hãi, xa lánh và kỳ thị người nhiễm HIV.
XÉT NGHIỆM SỚM – ĐIỀU TRỊ SỚM – BẢO VỆ SỨC KHỎE
Xét nghiệm HIV là cách xác định tình trạng nhiễm HIV. Việc chủ động xét nghiệm, nhất là đối với người từng có hành vi hoặc tình huống có nguy cơ, giúp phát hiện sớm, kịp thời tiếp cận tư vấn, điều trị và các biện pháp dự phòng phù hợp. WHO khuyến cáo việc phát hiện sớm và kết nối người nhiễm HIV với điều trị là một trong những giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe người bệnh và hạn chế lây truyền HIV trong cộng đồng.
Người được chẩn đoán nhiễm HIV cần sớm tiếp cận điều trị bằng thuốc kháng vi rút HIV – ARV theo hướng dẫn của cơ sở y tế. ARV có tác dụng ức chế sự nhân lên của HIV, giúp hệ miễn dịch phục hồi và người nhiễm HIV duy trì cuộc sống khỏe mạnh. Đặc biệt, khi người nhiễm HIV điều trị ARV tốt và duy trì tải lượng vi rút ở mức không phát hiện, HIV không lây truyền qua đường tình dục, thông điệp được gọi là K=K – Không phát hiện = Không lây truyền. Đây không chỉ là thành tựu quan trọng trong điều trị mà còn góp phần thay đổi nhận thức xã hội, giảm kỳ thị và giúp người nhiễm HIV tự tin tiếp tục học tập, lao động, chăm sóc gia đình và hòa nhập cộng đồng.
CHỦ ĐỘNG SỬ DỤNG CÁC BIỆN PHÁP DỰ PHÒNG
Bên cạnh xét nghiệm và điều trị ARV, hiện nay có nhiều biện pháp hiệu quả giúp dự phòng lây nhiễm HIV.
Điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV – PrEP là việc người chưa nhiễm HIV nhưng có nguy cơ sử dụng thuốc kháng vi rút theo hướng dẫn chuyên môn để giảm nguy cơ nhiễm HIV. WHO xác định PrEP là một lựa chọn dự phòng HIV có hiệu quả cao khi được sử dụng đúng hướng dẫn.
Điều trị dự phòng sau phơi nhiễm – PEP được sử dụng sau khi một người có tình huống nghi ngờ phơi nhiễm HIV. PEP cần được tiếp cận càng sớm càng tốt, lý tưởng trong vòng 24 giờ và không muộn hơn 72 giờ sau phơi nhiễm, dưới sự tư vấn và chỉ định của cán bộ y tế.
Đối với người nghiện các chất dạng thuốc phiện, việc tiếp cận chương trình điều trị nghiện bằng thuốc thay thế như Methadone theo quy định và hướng dẫn chuyên môn giúp giảm sử dụng ma túy đường tiêm chích, qua đó góp phần làm giảm nguy cơ lây truyền HIV liên quan đến dùng chung dụng cụ tiêm chích. Đây là một nội dung quan trọng trong các chương trình can thiệp giảm tác hại và phòng, chống HIV/AIDS.
Mỗi người cần thực hiện quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su đúng cách; tuyệt đối không dùng chung bơm kim tiêm; sử dụng bơm kim tiêm và dụng cụ xuyên chích vô khuẩn; đồng thời chủ động tìm đến các cơ sở y tế để được tư vấn về xét nghiệm HIV, PrEP, PEP và các dịch vụ dự phòng khi có nguy cơ. Kế hoạch của tỉnh Tuyên Quang cũng yêu cầu duy trì cung ứng, vận động sử dụng bao cao su và bơm kim tiêm sạch cho các nhóm có nguy cơ, đồng thời mở rộng tiếp cận tư vấn, xét nghiệm và điều trị dự phòng HIV.
BẢO ĐẢM QUYỀN CỦA NGƯỜI NHIỄM HIV – KHÔNG KỲ THỊ, PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ
Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người số 64/2006/QH11, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 71/2020/QH14, là cơ sở pháp lý quan trọng trong công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam.
Theo quy định của pháp luật, người nhiễm HIV có quyền sống hòa nhập với cộng đồng và xã hội; được điều trị, chăm sóc sức khỏe; học văn hóa, học nghề, làm việc; được bảo đảm bí mật riêng tư liên quan đến HIV/AIDS và hưởng các quyền khác theo quy định. Đồng thời, người nhiễm HIV có trách nhiệm thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm HIV cho người khác, tuân thủ quy định trong quá trình điều trị và thực hiện các nghĩa vụ liên quan theo pháp luật.
Kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Việc xa lánh, từ chối, tách biệt hoặc hạn chế quyền của người khác chỉ vì họ nhiễm HIV hoặc có quan hệ gần gũi với người nhiễm HIV không những gây tổn thương cho người bệnh mà còn tạo ra rào cản khiến những người có nguy cơ e ngại xét nghiệm và tiếp cận các dịch vụ y tế.
Ngày 28/10/2024, Chính phủ ban hành Nghị định số 141/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS). Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/12/2024, tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý để tổ chức thực hiện các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS.
PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA GIA ĐÌNH VÀ CỘNG ĐỒNG
Phòng, chống HIV/AIDS không phải nhiệm vụ riêng của ngành y tế mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Gia đình cần quan tâm, động viên người có nguy cơ chủ động xét nghiệm; hỗ trợ người nhiễm HIV tuân thủ điều trị; không xa lánh, kỳ thị và tạo điều kiện để người nhiễm HIV được học tập, lao động, sinh hoạt bình thường trong cộng đồng.
Đối với xã Yên Phú, công tác truyền thông cần tiếp tục hướng mạnh về cơ sở, chú trọng những khu vực có đông đồng bào dân tộc thiểu số, lựa chọn cách tuyên truyền gần gũi, dễ nhớ, dễ thực hiện; kết hợp hệ thống truyền thanh, Cổng thông tin điện tử, mạng xã hội, các cuộc họp thôn, sinh hoạt đoàn thể và tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng.
Đặc biệt, cần phát huy vai trò của Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, chức sắc, chức việc tôn giáo trong phổ biến kiến thức, vận động người dân chủ động phòng ngừa HIV, tiếp cận xét nghiệm và điều trị, đồng thời đấu tranh với tư tưởng kỳ thị, phân biệt đối xử. Đây cũng là nhiệm vụ được kế hoạch của tỉnh Tuyên Quang xác định đối với cấp xã trong triển khai công tác phòng, chống HIV/AIDS tại cộng đồng.
CHUNG TAY HƯỚNG TỚI MỤC TIÊU CHẤM DỨT DỊCH BỆNH AIDS TRƯỚC NĂM 2030
Mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS trước năm 2030 đòi hỏi sự tham gia thường xuyên, liên tục của cả hệ thống chính trị và từng người dân. Tại Tuyên Quang, công tác phòng, chống HIV/AIDS đang được triển khai gắn với tuyên truyền ở cơ sở, phòng, chống ma túy, các chương trình an sinh xã hội, giảm nghèo và hỗ trợ người nhiễm HIV hòa nhập cộng đồng.
Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân hãy bắt đầu từ những việc thiết thực: trang bị kiến thức đúng về HIV/AIDS; thực hiện hành vi an toàn; chủ động xét nghiệm khi có nguy cơ; tiếp cận sớm các biện pháp dự phòng và điều trị; đồng thời không kỳ thị, không phân biệt đối xử với người nhiễm HIV.
Với sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền, các cơ quan, đơn vị, đoàn thể, gia đình và toàn thể Nhân dân, xã Yên Phú tiếp tục chung sức xây dựng cộng đồng an toàn, nhân ái, không kỳ thị, góp phần cùng tỉnh Tuyên Quang và cả nước thực hiện mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam trước năm 2030.
Cao Tùng
