Để thực hiện hiệu quả mục tiêu này, cần tiếp tục tăng cường tuyên truyền, phổ biến sâu rộng các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác người cao tuổi, xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời và phát huy vai trò người cao tuổi. Qua đó, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ quản lý, giáo viên, người học, các tổ chức, đoàn thể và toàn thể Nhân dân về ý nghĩa của học tập suốt đời trong việc thích ứng với quá trình già hóa dân số, bảo đảm quyền được học tập và nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi. Học tập đối với người cao tuổi không chỉ giới hạn trong việc tiếp thu kiến thức từ sách, báo hay các lớp học, mà còn là quá trình chủ động cập nhật thông tin, rèn luyện kỹ năng, trao đổi kinh nghiệm và thích ứng với những thay đổi trong đời sống hiện đại. Khi được tạo điều kiện học tập thường xuyên, người cao tuổi có thể tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ xã hội, chủ động chăm sóc sức khỏe, bảo vệ tài sản, giữ gìn tinh thần lạc quan và tăng cường sự kết nối với gia đình, cộng đồng.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền về vai trò, kinh nghiệm, tri thức và những đóng góp quý báu của người cao tuổi trong gia đình và xã hội. Người cao tuổi là lớp người có vốn sống phong phú, có nhiều kinh nghiệm trong lao động, sản xuất, giáo dục con cháu, xây dựng đời sống văn hóa và giữ gìn bản sắc dân tộc. Đây là nguồn lực quan trọng cần được trân trọng, khơi dậy và phát huy. Các cấp, các ngành, tổ chức đoàn thể và cộng đồng dân cư cần khuyến khích người cao tuổi tích cực tham gia các hoạt động học tập, sinh hoạt câu lạc bộ, chia sẻ kinh nghiệm, truyền dạy tri thức, nghề nghiệp, kỹ năng sản xuất và các giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ. Thông qua những hoạt động thiết thực này, người cao tuổi tiếp tục khẳng định vai trò là chỗ dựa tinh thần vững chắc của gia đình, là tấm gương sáng về ý chí tự học, tinh thần lao động và trách nhiệm đối với cộng đồng. Việc tổ chức các lớp học, chuyên đề, câu lạc bộ học tập dành cho người cao tuổi cần được thực hiện linh hoạt, gần gũi, phù hợp với sức khỏe, nhu cầu và điều kiện thực tế. Nội dung học tập cần ngắn gọn, dễ hiểu, dễ thực hành và gắn trực tiếp với đời sống hằng ngày của người cao tuổi.
Trong đó, cần ưu tiên trang bị kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh, thiết bị số và các ứng dụng thiết yếu, giúp người cao tuổi có thể liên lạc với người thân, cập nhật thông tin, tra cứu kiến thức, sử dụng các ứng dụng chăm sóc sức khỏe và tham gia các hoạt động xã hội trên môi trường số. Việc hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận công nghệ cần được thực hiện kiên trì, tận tình, với sự đồng hành của con cháu, đoàn viên, thanh niên và các tổ công nghệ số cộng đồng. Bên cạnh đó, người cao tuổi cần được hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và các tiện ích số một cách an toàn. Những kỹ năng này giúp người cao tuổi giảm thời gian đi lại, thuận tiện hơn trong giải quyết thủ tục hành chính, thanh toán tiền điện, tiền nước, mua sắm hàng hóa và sử dụng các dịch vụ thiết yếu.
Một nội dung đặc biệt quan trọng là trang bị kỹ năng nhận diện và phòng tránh các hành vi lừa đảo trên không gian mạng. Người cao tuổi cần được hướng dẫn không cung cấp mã xác thực, mật khẩu, thông tin tài khoản ngân hàng và dữ liệu cá nhân cho người lạ; không chuyển tiền theo yêu cầu từ các cuộc gọi, tin nhắn hoặc đường dẫn không rõ nguồn gốc; thường xuyên trao đổi với người thân hoặc cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Việc nâng cao khả năng tự bảo vệ trên môi trường số sẽ góp phần bảo đảm an toàn tài sản, thông tin và đời sống tinh thần cho người cao tuổi.
Các lớp học và chuyên đề cũng cần chú trọng phổ biến kiến thức về chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng hợp lý, phòng, chống bệnh tật, luyện tập thể dục phù hợp và chăm sóc sức khỏe tinh thần. Người cao tuổi cần được hướng dẫn xây dựng chế độ sinh hoạt khoa học, duy trì tinh thần vui vẻ, tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và giao lưu cộng đồng nhằm hạn chế tình trạng cô đơn, tự ti hoặc xa cách với xã hội.
Ngoài ra, cần tăng cường phổ biến kiến thức pháp luật, kỹ năng sống và những nội dung thiết thực liên quan đến quyền lợi của người cao tuổi, chính sách an sinh xã hội, bảo hiểm y tế, thừa kế, tài sản, phòng, chống bạo lực gia đình và các quy định có liên quan. Việc hiểu biết pháp luật giúp người cao tuổi chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân, đồng thời tích cực tham gia tuyên truyền, vận động con cháu và Nhân dân chấp hành tốt các quy định của pháp luật. Cùng với việc tổ chức các hoạt động học tập phù hợp, các cơ quan, đơn vị và địa phương cần tiếp tục triển khai hiệu quả các mô hình “Cộng đồng học tập”, “Gia đình học tập”, “Dòng họ học tập”, “Đơn vị học tập” và “Công dân học tập”. Trong mỗi gia đình, con cháu cần quan tâm, tạo điều kiện để ông bà, cha mẹ được tiếp cận thông tin, sử dụng công nghệ và tham gia các hoạt động xã hội. Mỗi dòng họ, khu dân cư cần phát huy truyền thống hiếu học, xây dựng môi trường học tập thân thiện, đoàn kết, trong đó người cao tuổi vừa là người học, vừa là người truyền cảm hứng và truyền dạy kinh nghiệm cho các thế hệ.
Việc xây dựng xã hội học tập phải được gắn với chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người cao tuổi. Các hoạt động học tập chỉ thực sự hiệu quả khi người cao tuổi được bảo đảm điều kiện sức khỏe, được tôn trọng, lắng nghe và tham gia một cách tự nguyện. Vì vậy, cần quan tâm phát triển các thiết chế văn hóa, câu lạc bộ liên thế hệ, trung tâm học tập cộng đồng, không gian sinh hoạt và các dịch vụ phù hợp với nhu cầu của người cao tuổi. Phát huy vai trò người cao tuổi trong hoạt động giáo dục và học tập cộng đồng cũng là một giải pháp quan trọng. Những người cao tuổi có uy tín, có kiến thức, kinh nghiệm trong sản xuất, kinh doanh, văn hóa, giáo dục và công tác xã hội có thể tham gia làm báo cáo viên, tuyên truyền viên, hòa giải viên, hướng dẫn nghề nghiệp hoặc cố vấn cho các mô hình phát triển kinh tế tại địa phương. Những kinh nghiệm quý trong trồng trọt, chăn nuôi, bảo tồn nghề truyền thống, xây dựng gia đình văn hóa và giáo dục đạo đức, lối sống cần được ghi nhận, lưu giữ và truyền lại cho thế hệ trẻ.
Thông qua việc học tập thường xuyên, người cao tuổi không chỉ nâng cao khả năng tự chăm sóc bản thân mà còn có thể tiếp tục tham gia các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ phù hợp với sức khỏe. Đây chính là cơ sở để phát triển “kinh tế bạc”, tạo ra các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, văn hóa, thể thao, du lịch, công nghệ và đời sống tinh thần của người cao tuổi. Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, Hội Người cao tuổi, Hội Khuyến học, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ sở giáo dục, trung tâm học tập cộng đồng và từng gia đình. Đoàn Thanh niên có thể phát huy vai trò xung kích trong hỗ trợ người cao tuổi sử dụng công nghệ số; ngành y tế tăng cường tư vấn, chăm sóc sức khỏe; các tổ chức đoàn thể tổ chức nhiều hoạt động giao lưu, học tập và chia sẻ kinh nghiệm thiết thực. Mỗi người cao tuổi cũng cần chủ động xây dựng tinh thần “tuổi cao, chí càng cao”, tích cực học tập, rèn luyện sức khỏe, cập nhật kiến thức mới và tham gia các hoạt động cộng đồng phù hợp. Mỗi gia đình cần coi việc hỗ trợ người cao tuổi học tập, tiếp cận công nghệ và phát huy kinh nghiệm là trách nhiệm, tình cảm và nét đẹp văn hóa trong đời sống.
Học tập suốt đời là chìa khóa giúp người cao tuổi sống vui, sống khỏe, sống hạnh phúc và tiếp tục có ích cho gia đình, quê hương, đất nước. Phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và vai trò của người cao tuổi gắn với phát triển “kinh tế bạc” không chỉ đáp ứng yêu cầu thích ứng với già hóa dân số, mà còn góp phần xây dựng một xã hội học tập nhân văn, bao trùm, nơi mọi người dân, ở mọi độ tuổi, đều có cơ hội học tập, cống hiến và được thụ hưởng thành quả phát triển.
Cao Tùng
