Ngày nay, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và thương mại điện tử, hoạt động mua bán hàng hóa, sử dụng dịch vụ đã có nhiều thay đổi. Bên cạnh hình thức mua sắm truyền thống tại các chợ, cửa hàng, siêu thị, người dân ngày càng dễ dàng tiếp cận sản phẩm, hàng hóa thông qua các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và ứng dụng trên điện thoại thông minh. Chỉ với một vài thao tác, người tiêu dùng có thể tìm kiếm, so sánh giá cả, lựa chọn sản phẩm và thanh toán trực tuyến mà không cần trực tiếp đến cửa hàng. Tuy nhiên, bên cạnh những tiện ích thiết thực, môi trường mua sắm trực tuyến cũng tiềm ẩn không ít rủi ro như hàng giả, hàng kém chất lượng, quảng cáo sai sự thật, gian lận thương mại, lừa đảo thanh toán và đánh cắp thông tin cá nhân. Những nguy cơ này đòi hỏi mỗi người dân phải nâng cao cảnh giác, hình thành thói quen tiêu dùng thông minh, an toàn và có trách nhiệm.

“Công nghệ trách nhiệm” là một trong những nội dung trọng tâm của Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam năm 2027, hướng tới việc ứng dụng và sử dụng công nghệ một cách minh bạch, an toàn, lấy quyền lợi của người tiêu dùng làm trung tâm. Các hoạt động kinh doanh trên môi trường số cần bảo đảm thông tin sản phẩm rõ ràng, giá bán công khai, phương thức thanh toán an toàn và bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng. Đối với người tiêu dùng, việc sử dụng công nghệ có trách nhiệm trước hết thể hiện ở ý thức tự bảo vệ mình khi tham gia giao dịch. Người dân cần lựa chọn các website, ứng dụng, gian hàng và cơ sở kinh doanh đáng tin cậy; kiểm tra kỹ thông tin người bán, nguồn gốc, xuất xứ, giá cả, chất lượng sản phẩm và chính sách bảo hành, đổi trả trước khi quyết định mua hàng. Đặc biệt, không cung cấp mật khẩu, mã xác thực OTP, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc dữ liệu cá nhân quan trọng cho người lạ; không truy cập những đường liên kết không rõ nguồn gốc và không chuyển tiền theo yêu cầu của các đối tượng chưa được xác minh.
Cùng với đó, “Tiếp cận công bằng” hướng tới mục tiêu bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận thông tin, hàng hóa, dịch vụ và các biện pháp bảo vệ quyền lợi một cách bình đẳng, thuận tiện, không phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, nơi cư trú hay khả năng sử dụng công nghệ. Đối với địa bàn miền núi như xã Yên Phú, việc nâng cao kỹ năng tiêu dùng cho người dân, nhất là người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số, người khuyết tật và những người còn hạn chế trong sử dụng thiết bị thông minh có ý nghĩa thiết thực. Các thành viên trong gia đình cần quan tâm, hướng dẫn người thân nhận biết những dấu hiệu lừa đảo, kiểm tra thông tin sản phẩm, sử dụng phương thức thanh toán an toàn và tìm kiếm sự hỗ trợ khi phát sinh tranh chấp. Mỗi người dân cũng cần chủ động chia sẻ thông tin chính xác, cảnh báo các thủ đoạn gian lận để cộng đồng cùng phòng tránh, không để những hạn chế về kiến thức công nghệ trở thành nguyên nhân khiến người tiêu dùng bị lợi dụng, xâm phạm quyền lợi.
“Tiêu dùng an tâm” là mục tiêu hướng tới một thị trường hàng hóa, dịch vụ an toàn, minh bạch, có chất lượng và tạo dựng được niềm tin của người dân. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 xác định người tiêu dùng có quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe, tài sản và thông tin cá nhân; được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về hàng hóa, dịch vụ; được tự do lựa chọn sản phẩm, nhà cung cấp phù hợp với nhu cầu; được cung cấp hóa đơn, chứng từ liên quan đến giao dịch và được yêu cầu bồi thường thiệt hại trong những trường hợp pháp luật quy định. Khi quyền lợi bị xâm phạm, người tiêu dùng có quyền phản ánh, khiếu nại, tố cáo, khởi kiện hoặc đề nghị tổ chức xã hội có liên quan hỗ trợ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Hiểu rõ những quyền cơ bản này sẽ giúp người dân tự tin hơn trong mua sắm, không chấp nhận các hành vi gian lận, ép buộc giao dịch hoặc cung cấp hàng hóa, dịch vụ không đúng cam kết.

Để bảo vệ quyền lợi của bản thân, người dân cần hình thành thói quen kiểm tra hàng hóa trước khi nhận, quan tâm đến nhãn mác, hạn sử dụng, nguồn gốc xuất xứ và các thông tin cảnh báo an toàn, đặc biệt đối với thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm, đồ điện gia dụng và những sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Khi mua hàng trực tuyến, cần thận trọng với những chương trình khuyến mại có mức giảm giá bất thường, lời quảng cáo cam kết hiệu quả quá mức, yêu cầu chuyển khoản đặt cọc vào tài khoản cá nhân không rõ danh tính hoặc thông báo trúng thưởng nhưng phải nộp tiền trước. Người dân cũng cần cảnh giác với các đối tượng giả danh nhân viên giao hàng, nhân viên chăm sóc khách hàng hoặc đại diện các sàn thương mại điện tử để yêu cầu thanh toán, hoàn tiền, cung cấp mã xác thực hay truy cập đường liên kết lạ. Tuyệt đối không vì tâm lý ham rẻ, tin vào lời giới thiệu trên mạng hoặc sự thúc giục của người bán mà vội vàng thực hiện giao dịch khi chưa kiểm chứng thông tin.
Trong trường hợp phát hiện sản phẩm không bảo đảm chất lượng, hàng hóa không đúng quảng cáo, giao dịch có dấu hiệu gian lận hoặc quyền lợi bị xâm phạm, người tiêu dùng cần bình tĩnh thu thập và lưu giữ hóa đơn, chứng từ, thông tin đơn hàng, nội dung trao đổi với người bán, hình ảnh sản phẩm và các bằng chứng liên quan. Trước hết, có thể liên hệ trực tiếp với cơ sở kinh doanh hoặc bộ phận hỗ trợ của nền tảng giao dịch để yêu cầu giải thích, giải quyết khiếu nại. Nếu vụ việc không được giải quyết thỏa đáng, người dân có thể phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền, tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc liên hệ Tổng đài tư vấn, hỗ trợ người tiêu dùng 1800 6838 để được hướng dẫn. Đối với các trường hợp có dấu hiệu lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, cần kịp thời trình báo cơ quan công an để được xem xét, xử lý. Việc chủ động phản ánh những hành vi vi phạm không chỉ bảo vệ quyền lợi của bản thân mà còn góp phần ngăn chặn các hành vi gian lận, bảo vệ cộng đồng.
Bên cạnh việc nâng cao ý thức tự bảo vệ, mỗi người dân cần thực hiện tiêu dùng có trách nhiệm, ưu tiên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm chất lượng, sử dụng hàng hóa tiết kiệm, hạn chế lãng phí và quan tâm đến những sản phẩm thân thiện với môi trường. Các hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn cần xây dựng uy tín bằng chất lượng sản phẩm, niêm yết giá công khai, cung cấp thông tin trung thực, thực hiện đúng cam kết với khách hàng và giải quyết kịp thời những phản ánh chính đáng của người tiêu dùng. Sự trung thực trong kinh doanh cùng với ý thức tiêu dùng văn minh sẽ góp phần tạo dựng thị trường ổn định, phát triển bền vững.
Hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam năm 2027, mỗi người dân xã Yên Phú hãy tích cực tìm hiểu kiến thức pháp luật, nâng cao kỹ năng nhận diện hàng giả, hàng kém chất lượng và những thủ đoạn lừa đảo trong hoạt động mua bán, nhất là trên không gian mạng. Đồng thời, chủ động chia sẻ kiến thức tiêu dùng an toàn tới gia đình, người thân và cộng đồng; mạnh dạn lên tiếng khi phát hiện những hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng. Với tinh thần “Công nghệ trách nhiệm – Tiếp cận công bằng – Tiêu dùng an tâm”, hãy cùng chung tay xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, tiêu dùng an toàn, lành mạnh, vì quyền lợi của mỗi người dân và sự phát triển bền vững của xã hội.