Bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan không chỉ là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình mà còn góp phần xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh, tôn trọng giá trị lao động trí tuệ và hình thành thói quen sử dụng các sản phẩm văn hóa đúng pháp luật.
Theo các quy định hiện hành của Luật Sở hữu trí tuệ và các văn bản hướng dẫn thi hành, trường hợp tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép định hình trên bản ghi âm, ghi hình công bố nhằm mục đích thương mại, khi tổ chức, cá nhân sử dụng các bản ghi này trong hoạt động kinh doanh, thương mại thì trong những trường hợp luật định không phải xin phép nhưng phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền cho các chủ thể quyền kể từ khi sử dụng.
Quy định này có liên quan trực tiếp đến nhiều hoạt động quen thuộc trong đời sống như sử dụng âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình tại nhà hàng, quán cà phê, khách sạn, cửa hàng, siêu thị; khu vui chơi, giải trí, trung tâm thương mại; câu lạc bộ thể dục, cơ sở chăm sóc sức khỏe, thẩm mỹ; cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke, quán bar, vũ trường; hoạt động hàng không, giao thông công cộng và các hoạt động kinh doanh, thương mại có tính chất tương tự.
Điều đáng lưu ý là việc một bài hát, bản nhạc hay bản ghi âm có thể dễ dàng tìm thấy trên Internet, mạng xã hội hoặc các nền tảng trực tuyến không đồng nghĩa với việc có thể tự do sử dụng cho mục đích kinh doanh mà không quan tâm đến quyền tác giả, quyền liên quan. Tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng cần chủ động tìm hiểu nguồn gốc, phạm vi quyền sử dụng và nghĩa vụ bản quyền tương ứng.
Về phương thức chi trả, tiền bản quyền trước hết được thực hiện theo thỏa thuận giữa bên sử dụng và các chủ thể quyền hoặc tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan. Trường hợp không đạt được thỏa thuận thì thực hiện theo biểu mức được pháp luật quy định hoặc giải quyết theo trình tự pháp luật. Theo quy định được hướng dẫn đối với trường hợp này, nếu không thực hiện việc trả tiền bản quyền trong thời hạn 90 ngày kể từ khi sử dụng thì phải dừng việc tiếp tục sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình thuộc phạm vi áp dụng.
Để thực hiện đúng quy định, các tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh cần chủ động liên hệ với chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền liên quan hoặc tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan; đồng thời cung cấp thông tin về danh mục, thời lượng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã sử dụng và thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền theo quy định.
Trường hợp các bên không có thỏa thuận khác về tỷ lệ phân chia, theo quy định được áp dụng đối với trường hợp liên quan, tiền bản quyền được phân chia với tỷ lệ chủ sở hữu quyền tác giả hưởng 50%, người biểu diễn hưởng 25% và chủ sở hữu quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình hưởng 25% trên tổng số tiền bản quyền thu được.
Việc thực hiện nghiêm túc các quy định về quyền tác giả, quyền liên quan có ý nghĩa thiết thực đối với cả người sáng tạo và người sử dụng tác phẩm. Đối với tác giả, nghệ sĩ và những người tham gia sáng tạo, đây là cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng, tạo động lực tiếp tục sáng tạo và cống hiến. Đối với các cơ sở kinh doanh, thực hiện đúng nghĩa vụ bản quyền giúp hoạt động kinh doanh bảo đảm tính chuyên nghiệp, minh bạch, hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp hoặc vi phạm pháp luật.
Mỗi tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh trên địa bàn xã Yên Phú cần nâng cao nhận thức, chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật trước khi khai thác, sử dụng tác phẩm, âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình phục vụ hoạt động kinh doanh, thương mại; chú trọng sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bản quyền theo quy định.
Tôn trọng quyền tác giả, quyền liên quan chính là tôn trọng thành quả lao động sáng tạo. Việc hình thành ý thức sử dụng tác phẩm đúng pháp luật từ mỗi cá nhân, cơ sở kinh doanh sẽ góp phần xây dựng môi trường văn hóa, kinh doanh văn minh, lành mạnh; khuyến khích sáng tạo và bảo vệ ngày càng tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể quyền trong đời sống xã hội.
Cao Tùng
