Theo tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW, đây là đột phá chiến lược quan trọng hàng đầu, đóng vai trò là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất và đổi mới phương thức quản trị quốc gia, giúp ngăn chặn nguy cơ tụt hậu và thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển bứt phá. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Nhà nước đặt ra các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 như kinh tế số phải đóng góp tối thiểu 30% GDP, năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) đóng góp trên 55% vào tăng trưởng kinh tế, và tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao đạt ít nhất 50% tổng giá trị hàng hóa. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm việc khẩn trương hoàn thiện thể chế theo hướng chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu và đầu tư mạo hiểm, phát triển hạ tầng số hiện đại với độ phủ sóng 5G, 6G toàn quốc, đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và công nghệ lượng tử.
Song hành với đó, Quyết định số 1169/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh vai trò cốt lõi của công tác truyền thông trong việc nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy và tạo sự đồng thuận mạnh mẽ trong toàn xã hội. Chương trình truyền thông này đặt mục tiêu đến năm 2025, tất cả các bộ, ngành và địa phương phải ban hành kế hoạch triển khai và duy trì các chuyên mục tuyên truyền định kỳ; đến năm 2026 sẽ vận hành nền tảng truyền thông số quốc gia và đến năm 2030, ít nhất 80% người dân sẽ được tiếp cận đầy đủ thông tin định hướng về các lĩnh vực này. Phương thức truyền thông cũng được yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, ứng dụng các công nghệ hiện đại như AI và chatbot để tăng tính tương tác, đồng thời lồng ghép nội dung giáo dục STEM vào các cấp học nhằm khơi dậy niềm đam mê sáng tạo ngay từ ghế nhà trường. Việc thực hiện thành công các mục tiêu này không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành khoa học công nghệ mà là nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị, nhằm đưa trình độ khoa học và năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam vươn tầm quốc tế, góp phần xây dựng một xã hội số an toàn, văn minh và phát triển bền vững
Trong kỷ nguyên mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được khẳng định là yếu tố quyết định sự phát triển của các quốc gia, là điều kiện tiên quyết và là thời cơ tốt nhất để Việt Nam phát triển giàu mạnh, hùng cường. Vai trò và ý nghĩa của các lĩnh vực này đối với sự phát triển kinh tế - xã hội được thể hiện qua các khía cạnh cốt lõi sau:
1. Động lực bứt phá và đột phá chiến lược: Đây là đột phá chiến lược quan trọng hàng đầu, đóng vai trò là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất và đổi mới phương thức quản trị quốc gia. Việc đẩy mạnh các yếu tố này giúp Việt Nam ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ
2. Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững: Mục tiêu chiến lược đến năm 2030 là kinh tế số phải đóng góp tối thiểu 30% GDP và năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) đóng góp vào tăng trưởng kinh tế ở mức trên 55%. Ngoài ra, tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao phải đạt tối thiểu 50% tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đưa Việt Nam vào nhóm 50 nước dẫn đầu thế giới về năng lực cạnh tranh
3. Phát triển xã hội và con người: Khoa học và công nghệ góp phần quan trọng trong việc xây dựng, phát triển giá trị văn hóa, xã hội và con người Việt Nam, với mục tiêu duy trì chỉ số phát triển con người (HDI) trên 0,7. Bên cạnh đó, các hoạt động truyền thông và giáo dục (như giáo dục STEM) giúp khơi dậy tinh thần tự chủ, tự tin và khát vọng phát triển trong Nhân dân
4. Bảo đảm quốc phòng, an ninh: Việc phát triển khoa học công nghệ gắn liền với yêu cầu bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, an ninh dữ liệu và an toàn thông tin. Đây là nhiệm vụ xuyên suốt, không thể tách rời trong quá trình phát triển, giúp làm chủ công nghệ cao trong hoạt động quốc phòng, an ninh và ngăn chặn hiệu quả tội phạm công nghệ cao
5. Nâng cao vị thế quốc tế: Việt Nam đặt mục tiêu thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á về năng lực học thuật và chỉ số phát triển Chính phủ điện tử, đồng thời đứng đầu khu vực về nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI)
Để hiện thực hóa các lợi ích này, Nghị quyết số 57-NQ/TW và Quyết định số 1169/QĐ-TTg xác định trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị trong việc đổi mới tư duy, quyết liệt lãnh đạo và đẩy mạnh truyền thông nhằm tạo xung lực mới trong toàn xã hội. Phương châm thực hiện là lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy công nghệ làm công cụ và lấy sáng tạo làm động lực để thúc đẩy đất nước tiến lên.
Cao Tùng
