Đưa giá trị rừng trồng lên một tầm cao mới
Từ lâu, nghề trồng rừng đã gắn bó mật thiết với đời sống của nhiều hộ dân trên địa bàn xã Yên Phú. Những cánh rừng keo không chỉ góp phần phủ xanh đất trống, bảo vệ môi trường sinh thái mà còn là nguồn thu nhập quan trọng, tạo điều kiện để người dân phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống.
Với diện tích đất lâm nghiệp gần 19.000 ha, Yên Phú có lợi thế lớn để phát triển vùng nguyên liệu phục vụ công nghiệp chế biến gỗ và các sản phẩm từ gỗ. Trung bình mỗi năm, địa phương khai thác trên 600 ha rừng trồng, cung cấp khoảng 50.000 m³ gỗ nguyên liệu. Cùng với đó, tuyến Quốc lộ 2 chạy qua địa bàn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động vận chuyển, tiêu thụ lâm sản và kết nối với các cơ sở chế biến trong tỉnh.
Tuy nhiên, giá trị kinh tế từ rừng trồng vẫn còn nhiều dư địa để nâng cao. Khi phần lớn sản phẩm được bán dưới dạng gỗ nhỏ, gỗ nguyên liệu hoặc chỉ qua sơ chế, người trồng rừng khó hưởng được đầy đủ giá trị của sản phẩm. Vì vậy, chuyển từ tư duy “trồng rừng để bán gỗ” sang “phát triển vùng nguyên liệu chất lượng cao, gắn với chế biến sâu và thị trường tiêu thụ ổn định” là hướng đi cần được quan tâm.
Một trong những giải pháp quan trọng là từng bước mở rộng diện tích rừng gỗ lớn, lựa chọn giống cây có chất lượng, áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong trồng, chăm sóc và khai thác. Đối với những diện tích có điều kiện phù hợp, việc kéo dài chu kỳ trồng keo từ khoảng 5–6 năm lên 10–12 năm có thể giúp nâng cao chất lượng và kích thước thân gỗ, tạo nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất các sản phẩm có giá trị cao hơn.
Đến năm 2030, Yên Phú phấn đấu nâng diện tích rừng trồng gỗ lớn lên khoảng 30–35% tổng diện tích rừng trồng; trên 40% diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC. Đây là những mục tiêu có ý nghĩa thiết thực đối với sự phát triển lâu dài của kinh tế lâm nghiệp địa phương.
Trồng rừng bền vững để sản phẩm có thêm cơ hội vào thị trường
Trong bối cảnh thị trường ngày càng coi trọng chất lượng, tính hợp pháp và nguồn gốc sản phẩm, việc phát triển rừng trồng theo tiêu chuẩn quản lý bền vững đang trở thành một hướng đi cần thiết.
Chứng chỉ FSC là một trong những chứng nhận về quản lý rừng có trách nhiệm, được nhiều doanh nghiệp chế biến và thị trường quan tâm. Để tham gia các mô hình quản lý rừng bền vững, người trồng rừng cần chú trọng hồ sơ đất đai, nguồn gốc cây trồng, quá trình chăm sóc, khai thác và các yêu cầu bảo vệ môi trường.
Đối với các hộ dân Yên Phú, liên kết sản xuất thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc nhóm hộ có thể tạo thuận lợi trong việc áp dụng kỹ thuật, quản lý vùng nguyên liệu, tiếp cận chứng nhận và tìm kiếm đầu ra. Khi có sự gắn kết chặt chẽ giữa người trồng rừng với cơ sở thu mua, chế biến, sản phẩm sẽ có thêm cơ hội tham gia chuỗi cung ứng ổn định, hạn chế tình trạng phụ thuộc vào thương lái và biến động giá tại từng thời điểm.
Người dân cũng cần lưu ý: phát triển kinh tế rừng phải đi đôi với bảo vệ rừng. Việc trồng, chăm sóc, khai thác và vận chuyển lâm sản phải bảo đảm nguồn gốc hợp pháp, đúng quy định. Tuyệt đối không phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp hoặc tự ý chuyển mục đích sử dụng đất. Sau khai thác, cần chủ động trồng lại rừng, bảo vệ đất, hạn chế xói mòn và thực hiện nghiêm các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng, nhất là trong mùa khô.
Từ gỗ nguyên liệu đến những sản phẩm có giá trị cao
Phát triển công nghiệp chế biến gỗ không chỉ dừng lại ở việc tăng sản lượng khai thác. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng biến nguyên liệu thành những sản phẩm đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.
Bên cạnh hoạt động bóc gỗ, xẻ gỗ và sơ chế hiện có, Yên Phú hướng tới khuyến khích đầu tư công nghệ sấy, ghép thanh, sản xuất đồ mộc, sản phẩm gỗ và các mặt hàng chế biến sâu phù hợp với điều kiện địa phương. Đây là cơ hội để nâng cao giá trị sản phẩm, đồng thời mở rộng ngành nghề, tạo thêm việc làm cho lao động nông thôn.
Các phụ phẩm như cành, ngọn, vỏ cây, mùn cưa cũng có thể được thu gom, tận dụng làm nguyên liệu sản xuất nhiên liệu sinh khối hoặc phục vụ những ngành chế biến phù hợp. Cách làm này giúp giảm lãng phí tài nguyên, tăng hiệu quả sử dụng nguyên liệu và góp phần hạn chế chất thải trong sản xuất.
Bên cạnh chế biến gỗ, địa phương còn có tiềm năng phát triển chế biến nông sản, thực phẩm, dược liệu và các sản phẩm đặc trưng. Những sản phẩm như chè, cam, thanh long, phật thủ nếu được chú trọng khâu sơ chế, bảo quản, chế biến, đóng gói, xây dựng thương hiệu và quảng bá trên nền tảng số sẽ có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng.
Phát triển công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp vì thế không phải là câu chuyện xa vời, chỉ gắn với những nhà máy lớn. Đó còn là việc một cơ sở sản xuất mạnh dạn đổi mới máy móc, một hợp tác xã đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, một hộ kinh doanh mở rộng thị trường hay một lao động trẻ học thêm nghề để tìm kiếm việc làm có thu nhập ổn định.
Phát triển sản xuất phải đi đôi với bảo vệ môi trường
Cùng với cơ hội phát triển kinh tế, hoạt động chế biến nông, lâm sản cũng đặt ra những yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ môi trường, an toàn lao động và phòng, chống cháy nổ.
Các cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn cần thực hiện đầy đủ những thủ tục pháp lý có liên quan; sử dụng đất đúng mục đích; quan tâm đầu tư hệ thống thu gom, xử lý chất thải; có biện pháp hạn chế bụi gỗ, tiếng ồn và nước thải phát sinh trong quá trình hoạt động. Máy móc, thiết bị phải được vận hành an toàn; khu vực tập kết gỗ, mùn cưa và các vật liệu dễ cháy cần bố trí phù hợp, bảo đảm điều kiện phòng cháy, chữa cháy.
Đặc biệt, không vì lợi ích trước mắt mà đánh đổi môi trường sống, nguồn nước và sức khỏe của cộng đồng. Người dân khi phát hiện những hoạt động khai thác, chế biến có dấu hiệu gây ô nhiễm, phá rừng hoặc sử dụng đất sai mục đích cần phản ánh kịp thời qua các kênh tiếp nhận hợp pháp để được xem xét, xử lý.
Phát triển công nghiệp xanh còn thể hiện ở việc tiết kiệm điện, nước, nguyên liệu; sử dụng công nghệ phù hợp; giảm phát sinh chất thải và nâng cao hiệu quả sản xuất. Đây không chỉ là yêu cầu bảo vệ môi trường mà còn là giải pháp giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm.
Chủ động học nghề, liên kết sản xuất, nắm bắt cơ hội phát triển
Trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, người lao động trên địa bàn xã cần chủ động nâng cao tay nghề, tiếp cận kiến thức mới về sản xuất, chế biến, vận hành máy móc, quản lý chất lượng và kỹ năng số.
Đối với các hộ trồng rừng, việc tìm hiểu kỹ thuật trồng rừng gỗ lớn, quản lý rừng bền vững, ghi chép quá trình sản xuất và tham gia liên kết tiêu thụ là những bước đi thiết thực. Với các hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất và hợp tác xã, cần chú trọng chất lượng, nguồn gốc sản phẩm, uy tín thương hiệu và phương thức kinh doanh phù hợp với nhu cầu thị trường.
Khi tham gia các chương trình hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề, khuyến công hoặc tiếp cận nguồn vốn, người dân cần tìm hiểu thông tin qua những kênh chính thức, kiểm tra kỹ điều kiện tham gia, quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Không nên tin vào những lời mời gọi đầu tư, hứa hẹn lợi nhuận cao hoặc cam kết bao tiêu thiếu căn cứ, tránh những rủi ro không đáng có.
Phát triển kinh tế từ rừng và các ngành nghề có lợi thế sẽ đạt hiệu quả cao hơn khi người dân chủ động thay đổi phương thức sản xuất, tăng cường hợp tác, chú trọng chất lượng thay vì chỉ chạy theo số lượng.
Với lợi thế về đất lâm nghiệp, nguồn nguyên liệu phong phú và truyền thống lao động sản xuất, Yên Phú có cơ sở để từng bước nâng cao giá trị kinh tế rừng, thúc đẩy công nghiệp chế biến, tạo thêm sinh kế cho người dân. Mục tiêu đến năm 2030 không chỉ là tăng sản lượng hay mở rộng cơ sở sản xuất, mà quan trọng hơn là nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống và bảo vệ tài nguyên cho các thế hệ mai sau.
Mỗi cánh rừng được quản lý bền vững, mỗi sản phẩm được nâng cao chất lượng và mỗi người lao động chủ động học hỏi, đổi mới chính là những đóng góp thiết thực để xây dựng xã Yên Phú phát triển xanh, bền vững và ngày càng giàu đẹp.
