Trước những diễn biến phức tạp của thời tiết mùa Hè với nền nhiệt độ cao, độ ẩm lớn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh và lây lan các bệnh truyền qua thực phẩm, UBND xã Yên Phú đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường công tác bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP) trên địa bàn, góp phần bảo vệ sức khỏe nhân dân, ổn định đời sống và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Thực phẩm là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng cho sự phát triển của cơ thể, đảm bảo cơ thể có đủ năng lượng để hoạt động và làm việc hiệu quả. Song, đó cũng là nguồn gây bệnh tiềm ẩn nếu thực phẩm không đảm bảo an toàn và chế biến không đảm bảo vệ sinh, an toàn thực phẩm. Biện pháp phòng bệnh là phải thực hiện ăn chín uống sôi, chế biến thực phẩm đúng cách. Hiện tại đã vào đầu mùa hè, thời tiết bắt đầu có mưa, thuận lợi cho các loại thực vật dại chứa độc tố tự nhiên phát triển; thời điểm nhu cầu tiêu thụ các loại thực phẩm giải nhiệt, đồ ăn nhanh, nước uống tăng cao.
Hình minh họa
I. VỆ SINH ĂN UỐNG VÀ THỰC HIỆN ĂN CHÍN UỐNG SÔI
Thực phẩm là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng cho sự phát triển của cơ thể, đảm bảo cơ thể có đủ năng lượng để hoạt động và làm việc hiệu quả. Song, đó cũng là nguồn gây bệnh tiềm ẩn nếu thực phẩm không đảm bảo an toàn và chế biến không đảm bảo vệ sinh, an toàn thực phẩm. Việc sử dụng thực phẩm không an toàn có thể dẫn đến các bệnh về đường tiêu hóa, các bệnh mãn tính…Biện pháp phòng bệnh là phải vệ sinh ăn uống và thực hiện ăn chín uống sôi, chế biến thực phẩm đúng cách. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thực phẩm không an toàn có thể gây ra bệnh rất nặng và thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Để đảm bảo sức khỏe người dân cần thực hiện các bước thực hành như sau:
1.Vệ sinh ăn uống:
Bàn tay là trung gian đem mầm bệnh vào cơ thể con người. Giữ bàn tay sạch là một bước quan trọng để tránh bị bệnh hoặc lây nhiễm chéo vào thực phẩm chế biến. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng được xem là một việc quan trọng trong việc giúp ngăn ngừa bệnh và giữ cho thực phẩm được an toàn khi sử dụng. Việc rửa tay với nguyên tắc 03 trước và 05 sau: trước khi tiếp xúc với nguyên liệu thực phẩm, trước khi tiếp xúc thực phẩm chín, trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với thực phẩm sống, sau khi đi vệ sinh, ho, hắt hơi, sổ mũi, sau khi đổ rác, sau khi tiếp xúc với các chất bẩn hóa hóa chất khác. Nguyên tắc rửa tay với xà phòng được thực hiện theo quy trình rửa tay 06 bước của Bộ Y tế. Cần đảm bảo làm sạch các ngón tay, kẽ ngón tay, mu bàn tay và lòng bàn tay. Thời gian mỗi lần rửa tay tối thiểu là 20 đến 30 giây.
2. Thực hiện ăn chín, uống sôi:
Sử dụng thực phẩm không đảm bảo và có liên quan đến tập quán ăn uống như: tiết canh, nem chạo, gỏi sống, rau sống cũng là nguyên nhân gây ra ngộ độc thực phẩm. Việc sử dụng thực phẩm chưa được nấu chín kỹ hoặc còn sống có thể luôn tiềm ẩn những nguy hiểm như rối loạn tiêu hóa, nhiễm độc thức ăn do vi khuẩn, nấm mốc; nặng hơn có thể đe dọa tính mạng con người như bệnh viêm màng não do sán dây lợn, bệnh viêm não do liên cầu lợn, tắc ruột do giun …; hoặc tử vong do biến chứng bệnh liên quan đến thần kinh, tim mạch …Do vậy để phòng bệnh, người tiêu dùng phải thực hành ăn chín, uống sôi. Không ăn thực phẩm sống hoặc chưa nấu chín kỹ như tiết canh, thịt tái, các loại gỏi cá sống, đối với các loại rau sống cần phải ngâm rửa kỹ trước khi ăn.
Hình minh họa
II. Tăng cường công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng chống ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên
Hiện tại đã vào đầu mùa hè, thời tiết bắt đầu có mưa, thuận lợi cho các loại thực vật dại chứa độc tố tự nhiên phát triển, để tăng cường triển khai các biện pháp phòng chống ngộ độc thực phẩm do người dân sử dụng thực phẩm có chứa độc tố tự nhiên (nấm độc, hoa quả rừng, cây rừng..). Người dân cũng cần lưu ý tuân thủ những nguyên tắc sau khi sơ chế, chế biến thực phẩm:
- Với các loại nấm, chỉ sử dụng khi biết chắc chắn nấm ăn được; tuyệt đối không được ăn nấm lạ, nấm hoang dại. Không được ăn thử nấm, dứt khoát loại bỏ nấm khi còn nghi ngờ.
- Để tránh ngộ độc khoai tây, không nên mua hoặc chế biến thức ăn từ những củ khoai đã mọc mầm hay những củ có vỏ đã chuyển sang màu xanh.
- Vỏ củ cải trắng có độc tố furocoumarins. Để tránh độc, khi ăn củ cải, cần gọt bỏ sạch vỏ, nấu chín, nướng, gia nhiệt trong lò vi sóng, củ cải sẽ hết độc.
- Phơi khô, bảo quản tốt, tránh để các loại hạt ẩm mốc; không ăn những hạt đậu, lạc đã bị mốc, thâm đen.
- Xyanua là chất gây độc trong măng, do vậy, khi ăn măng tươi phải ngâm, rửa kỹ trong nước nhiều giờ và luộc, bỏ nước nhiều lần trước khi chế biến.
- Trong sắn cũng có chất độc xyanua. Để loại bỏ chất độc, khi muốn ăn sắn phải bóc vỏ, ngâm nước lạnh nhiều giờ trước khi chế biến.
- Tuyệt đối không sử dụng các sản phẩm thực vật, động vật không rõ nguồn gốc, không rõ công dụng để làm thực phẩm./.
Hình minh họa
III. Các nguy cơ từ thức ăn đường phố, nước giải khát, nước đá và thực phẩm theo mùa
Thức ăn đường phố và quà vặt thường được chế biến sẵn hoặc chế biến ngay tại chỗ, giúp người tiêu dùng tiết kiệm thời gian chờ đợi, dễ dàng mua và ăn liền ngay trên đường hoặc mang đi mà không cần vào nhà hàng, quán ăn; Phù hợp với nhiều đối tượng, đặc biệt là học sinh, sinh viên, công nhân; Giá rẻ hơn so với các món ăn tại nhà hàng hoặc quán ăn cố định. Các món ăn đường phố và quà vặt rất đa dạng: xiên nướng, bánh tráng trộn, bắp xào, trà sữa, chè, cá viên chiên, phá lấu… Đáp ứng được nhiều khẩu vị khác nhau từ mặn, ngọt đến cay, chua.
Bên cạnh tính tiện dụng, thực phẩm đường phố cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm, đặc biệt là các hàng quán không đảm bảo quy chuẩn vệ sinh như hàng nướng "xiên bẩn". Đây là món ăn đường phố quen thuộc và hấp dẫn với nhiều người, đặc biệt là giới trẻ. Tuy nhiên, bên cạnh những quán ăn sạch sẽ, đảm bảo vệ sinh, thì tình trạng bán hàng nướng "xiên bẩn", kém vệ sinh, sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc đang diễn ra phổ biến tại nhiều khu vực, từ vỉa hè đến các cổng trường học, chợ đêm… Hàng nướng "xiên bẩn" tồn tại phổ biến tại các khu vực đông người như vỉa hè cổng trường, chợ cóc, lề đường… tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm, nhiễm khuẩn và tích tụ độc tố lâu dài cho người tiêu dùng,
Thức ăn đường phố, hàng nướng "xiên bẩn" thường có những đặc điểm sau:
- Sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, thịt ôi thiu, hỏng hoặc thực phẩm đông lạnh kém chất lượng.
- Tẩm ướp phụ gia, phẩm màu, gia vị rẻ tiền để che mùi ôi thiu hoặc tăng độ đậm đà nhân tạo.
- Dùng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần, tạo ra các chất gây hại cho sức khỏe.
- Chế biến và bán ở nơi bụi bẩn, không che chắn, gần mặt đường, thiếu vệ sinh.
- Dụng cụ nướng (vỉ nướng, que xiên, khay đựng…) không được vệ sinh sạch sẽ, dễ nhiễm khuẩn.
- Nướng tại những nơi bụi bặm, sát mặt đường, không che chắn, dẫn đến thực phẩm bị nhiễm bụi bẩn và vi khuẩn từ không khí.
- Người bán không đảm bảo quy chuẩn vệ sinh cá nhân như không đeo găng tay, khẩu trang khi chế biến.
Nguy cơ khi ăn phải thức ăn đường phố không đảm bảo an toàn thực phẩm:
Việc tiêu thụ thực phẩm kém vệ sinh, đặc biệt là nướng "xiên bẩn" có thể gây ra nhiều nguy cơ nghiêm trọng cho sức khỏe:
- Ngộ độc thực phẩm: gây đau bụng, tiêu chảy, nôn ói cấp tính.
- Nhiễm khuẩn đường ruột: từ các vi khuẩn như E.coli, Salmonella, tụ cầu khuẩn… dẫn đến rối loạn tiêu hóa kéo dài.
- Tích tụ độc tố lâu dài: dầu chiên đi chiên lại nhiều lần dễ tạo ra các chất gây ung thư.
- Nhiễm ký sinh trùng: nếu thịt không được nướng chín kỹ hoặc nguyên liệu từ động vật nhiễm bệnh
Bên cạnh đó, các loại nước giải khát tự pha chế, nước mía, trà chanh, nước hoa quả bán tại vỉa hè cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được bảo đảm vệ sinh. Việc sử dụng nguồn nước không đạt chuẩn, dụng cụ pha chế không được vệ sinh thường xuyên hoặc bảo quản không đúng cách có thể dẫn đến nhiễm khuẩn. Đặc biệt, trong điều kiện nhiệt độ cao, vi khuẩn phát triển nhanh, làm tăng nguy cơ gây rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm.
Hình minh họa
Có thể thấy, việc bảo đảm an toàn thực phẩm trong mùa Hè không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn cần sự chung tay của toàn thể người dân. Mỗi người cần nâng cao ý thức, lựa chọn thực phẩm an toàn, nói không với thực phẩm không rõ nguồn gốc, góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Trong thời gian tới, xã Yên Phú sẽ tiếp tục duy trì các biện pháp kiểm tra, giám sát và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nhằm hạn chế tối đa các nguy cơ mất an toàn thực phẩm, đảm bảo một mùa Hè an toàn, lành mạnh cho nhân dân trên địa bàn.
Cao Tùng
