Chăm sóc sức khỏe học sinh ngay từ đầu năm học
Y tế trường học là một bộ phận quan trọng trong công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe trẻ em. Không chỉ xử lý những vấn đề sức khỏe phát sinh tại trường, công tác này còn bao gồm theo dõi sức khỏe, phòng, chống bệnh tật, bảo đảm điều kiện vệ sinh, dinh dưỡng, an toàn thực phẩm, phòng ngừa tai nạn thương tích và truyền thông giáo dục sức khỏe. Tài liệu hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng xác định công tác y tế trường học gắn với kiểm tra sức khỏe đầu năm; theo dõi, chăm sóc học sinh có vấn đề về sức khỏe; sơ cấp cứu ban đầu; hướng dẫn dinh dưỡng hợp lý; bảo đảm vệ sinh, an toàn thực phẩm và chủ động phòng, chống dịch bệnh.
Tại xã Yên Phú, trong năm học 2026-2027, công tác kiểm tra sức khỏe đầu năm, khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc bệnh, tật học đường tiếp tục được chú trọng. Việc khám, kiểm tra sức khỏe nhằm theo dõi sự phát triển thể chất, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường, từ đó tư vấn, hướng dẫn theo dõi và có biện pháp xử trí phù hợp. Theo yêu cầu của địa phương, phấn đấu hoàn thành việc kiểm tra sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc cho học sinh chậm nhất ngày 30/9/2026.
Thông tin sức khỏe của học sinh cũng được quan tâm quản lý, cập nhật theo quy định, góp phần từng bước hình thành dữ liệu theo dõi sức khỏe liên tục, phục vụ tốt hơn công tác chăm sóc và phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe học đường.
Chủ động phòng, chống dịch bệnh trong trường học
Trường học là môi trường tập trung đông trẻ em, học sinh; vì vậy việc chủ động phòng, chống các bệnh truyền nhiễm, nhất là những bệnh có nguy cơ gia tăng theo mùa, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Công tác phòng bệnh cần bắt đầu từ những việc đơn giản nhưng thiết thực như giữ gìn vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay đúng cách, vệ sinh lớp học và môi trường xung quanh; sử dụng nước sạch; giữ phòng học thông thoáng; ăn uống hợp vệ sinh và theo dõi sức khỏe của trẻ hằng ngày.
Theo định hướng triển khai tại Yên Phú, công tác giám sát, phát hiện sớm các trường hợp mắc bệnh truyền nhiễm tại trường học được tăng cường; khi xuất hiện trường hợp mắc bệnh hoặc có dấu hiệu sức khỏe bất thường cần được phát hiện, thông tin và xử lý kịp thời, hạn chế nguy cơ lây lan trong trường học và cộng đồng. Đối với phụ huynh, khi trẻ có biểu hiện sốt, ho, phát ban, tiêu chảy hoặc các dấu hiệu sức khỏe bất thường, cần chủ động theo dõi, đưa trẻ đến cơ sở y tế khi cần thiết và thông tin cho nhà trường. Không nên để trẻ đang mắc bệnh truyền nhiễm tiếp tục tham gia các hoạt động tập trung đông người khi chưa bảo đảm điều kiện sức khỏe.
Bảo đảm an toàn thực phẩm – bảo vệ sức khỏe học sinh từ mỗi bữa ăn
Cùng với phòng, chống dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm tại trường học là một trong những nội dung trọng tâm trong năm học mới. Theo văn bản triển khai của UBND xã Yên Phú, các bếp ăn phục vụ học sinh cần đặc biệt chú trọng nguồn gốc, xuất xứ nguyên liệu; điều kiện vệ sinh trong quá trình sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển và sử dụng thực phẩm; thực hiện kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn theo quy định, chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm.
Đây cũng là nội dung được Bộ Y tế đặc biệt lưu ý. Trong các hướng dẫn về bảo đảm an toàn thực phẩm tại trường học, cơ quan chuyên môn yêu cầu tăng cường kiểm soát bếp ăn tập thể, nguồn nguyên liệu, quá trình chế biến, bảo quản thực phẩm; đồng thời chú trọng truyền thông kiến thức phòng, chống ngộ độc thực phẩm cho học sinh, giáo viên và phụ huynh. Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo cần tăng cường giáo dục học sinh về lựa chọn thực phẩm an toàn; không sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, quá hạn hoặc có dấu hiệu hư hỏng; đồng thời phát huy sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong hình thành thói quen ăn uống an toàn cho trẻ.
Mỗi phụ huynh cũng cần quan tâm đến thực phẩm trẻ sử dụng trước, trong và sau giờ học; hạn chế cho trẻ mua, sử dụng những sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có nhãn mác hoặc có dấu hiệu không bảo đảm vệ sinh, nhất là thực phẩm bán tại những điểm không bảo đảm điều kiện an toàn.
Xây dựng môi trường học đường an toàn, sạch sẽ và lành mạnh
Công tác y tế trường học không tách rời việc bảo đảm môi trường học tập an toàn. Các điều kiện về nước uống, nước sinh hoạt, khu vực vệ sinh, lớp học, khu vực ăn uống và cảnh quan trường học cần được duy trì sạch sẽ, hạn chế những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ em, học sinh.
Bên cạnh đó, phòng, chống tai nạn thương tích và đuối nước tiếp tục là nội dung cần được quan tâm thường xuyên. Trẻ em, học sinh cần được trang bị kiến thức, kỹ năng nhận biết nguy cơ; tuân thủ các quy định về an toàn khi vui chơi, học tập, tham gia giao thông và các hoạt động ngoài trời.
Cùng với kiến thức phòng bệnh, việc hình thành lối sống lành mạnh cũng rất quan trọng. Học sinh cần duy trì vệ sinh cá nhân, ăn uống đủ chất, tăng cường vận động thể lực, ngủ đủ giấc và hạn chế những thói quen có hại cho sức khỏe. Tài liệu chuyên môn của ngành Giáo dục xác định truyền thông, giáo dục sức khỏe là một nội dung quan trọng của công tác y tế trường học, góp phần giúp học sinh hình thành kiến thức và kỹ năng tự chăm sóc sức khỏe.
Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang hướng dẫn đảm bảo các điều kiện về an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể, các cơ sở cung cấp suất ăn sẵn được quy định tại điều 28, 30 của Luật An toàn thực phẩm và Quyết định 1246/QĐ-BYT ngày 13/3/2017 của Bộ Y tế; cụ thể như sau:
1. Đối với nhà trường tự nấu ăn hoặc cho nhà thầu vận hành bếp ăn tại chỗ
1.1. Điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với nơi chế biến, kinh doanh dịch vụ ăn uống
- Bếp ăn được bố trí bảo đảm không nhiễm chéo giữa thực phẩm chưa qua chế biến và thực phẩm đã qua chế biến.
- Có đủ nước đạt quy chuẩn kỹ thuật phục vụ việc chế biến, kinh doanh.
- Có dụng cụ thu gom, chứa đựng rác thải, chất thải bảo đảm vệ sinh.
- Cống rãnh ở khu vực cửa hàng, nhà bếp phải thông thoát, không ứ đọng.
- Nhà ăn phải thoáng, mát, đủ ánh sáng, duy trì chế độ vệ sinh sạch sẽ, có biện pháp để ngăn ngừa côn trùng và động vật gây hại.
- Có thiết bị bảo quản thực phẩm, nhà vệ sinh, rửa tay và thu dọn chất thải, rác thải hàng ngày sạch sẽ.
- Người đứng đầu đơn vị có bếp ăn tập thể có trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm.
1.2. Điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong chế biến và bảo quản thực phẩm
a) Điều kiện trong chế biến thực phẩm
- Thực phẩm và nguyên liệu dùng để chế biến phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, an toàn, không hết hạn sử dụng hay ôi thiu.
- Quy trình sơ chế và chế biến phải tách biệt giữa thực phẩm sống và chín, tuyệt đối không để thực phẩm tiếp xúc với các yếu tố gây ô nhiễm, bụi bẩn hoặc hóa chất độc hại.
- Thức ăn phải được nấu chín kỹ ở nhiệt độ phù hợp để tiêu diệt các loại vi khuẩn gây bệnh.
- Dụng cụ chế biến, đồ chứa đựng phải được làm bằng vật liệu an toàn, rửa sạch và khử trùng trước khi sử dụng; có dụng cụ (dao, thớt, khay) dùng cho thực phẩm sống và thực phẩm chín riêng.
- Người trực tiếp chế biến phải được khám sức khỏe định kỳ 1 lần/năm, không mắc các bệnh truyền nhiễm (như tả, lỵ, thương hàn, viêm gan A...), được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm và mặc trang phục bảo hộ sạch sẽ.
b) Điều kiện trong bảo quản thực phẩm
- Kho có diện tích đủ rộng để sắp xếp từng loại thực phẩm riêng biệt, thông thoáng, sạch sẽ.
- Khu vực bảo quản phải cao ráo, không bị ngập úng, tránh xa các nguồn ô nhiễm như rác thải, hóa chất, côn trùng và động vật gây hại.
- Duy trì đúng nhiệt độ bảo quản theo yêu cầu của từng loại thực phẩm (làm lạnh, cấp đông hoặc bảo quản khô), không để thực phẩm dễ hỏng ở nhiệt độ phòng quá lâu.
- Thực phẩm lưu trữ phải được bao gói kín, sạch sẽ, không để lẫn lộn giữa hàng hóa độc hại hoặc thực phẩm gây nhiễm chéo. (thực phẩm sống, chín để riêng).
1.3. Thực hiện kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn
- Thực hiện đúng theo Quyết định 1246/QĐ-BYT ngày 13/3/2017 của Bộ Y tế hướng dẫn thực hiện chế độ kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn:
+ Kiểm thực 3 bước: Tuân thủ từ khâu nhập liệu, chế biến đến trước khi ăn.
+ Lưu mẫu thức ăn (24 giờ): Tối thiểu 100g (rắn) hoặc 150ml (lỏng), bảo quản 2°C - 8°C, có dán tem niêm phong đầy đủ thông tin theo quy định.
2. Đối với nhà trường ký hợp đồng với đơn vị cung cấp suất ăn sẵn
- Đơn vị cung cấp suất ăn sẵn phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP; Có giấy phép đăng ký kinh doanh và hợp đồng ký kết rõ ràng.
- Sử dụng thùng bảo ôn giữ nhiệt trên xe vận chuyển chuyên dụng.
- Thức ăn nên được sử dụng trong vòng 2 giờ để đảm bảo an toàn.
Gia đình và nhà trường cùng chăm lo sức khỏe trẻ em
Để công tác y tế trường học đạt hiệu quả, sự đồng hành của cha mẹ học sinh có vai trò rất quan trọng. Phụ huynh cần thường xuyên theo dõi tình trạng sức khỏe của con em; phối hợp đưa trẻ tham gia kiểm tra, khám sức khỏe và sàng lọc theo lịch; cung cấp đầy đủ những thông tin liên quan đến tiền sử bệnh, dị ứng hoặc những vấn đề sức khỏe cần lưu ý.
Đồng thời, mỗi gia đình cần hình thành cho trẻ thói quen giữ vệ sinh cá nhân, ăn chín uống sôi, sử dụng thực phẩm an toàn, chủ động phòng bệnh và biết thông báo cho người lớn khi cơ thể có dấu hiệu bất thường.
Việc triển khai đồng bộ công tác y tế trường học, phòng, chống dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm, vệ sinh học đường, phòng chống tai nạn thương tích và chăm sóc sức khỏe học sinh không chỉ là nhiệm vụ trong riêng năm học 2026-2027 mà cần được duy trì thường xuyên trong những năm học tiếp theo. Qua đó góp phần xây dựng trường học an toàn, thân thiện, tạo môi trường thuận lợi để trẻ em, học sinh xã Yên Phú được học tập, rèn luyện và phát triển khỏe mạnh.
Chăm sóc sức khỏe học sinh hôm nay chính là góp phần vun đắp một thế hệ khỏe mạnh trong tương lai. Mỗi gia đình, mỗi nhà trường và toàn cộng đồng hãy cùng chung tay xây dựng môi trường học đường an toàn, sạch sẽ, không dịch bệnh và bảo đảm an toàn thực phẩm vì sức khỏe, sự phát triển toàn diện của trẻ em.
Cao Tùng
