Thận trọng trước những phương thức kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc
Thực tế cho thấy các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và kinh doanh hàng giả ngày càng có phương thức, thủ đoạn đa dạng. Không chỉ xuất hiện trong hoạt động mua bán trực tiếp, hàng hóa vi phạm còn có thể được quảng bá, giao dịch thông qua thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream, dịch vụ giao hàng, chuyển phát nhanh; sử dụng nhiều tài khoản, thông tin không chính xác hoặc thay đổi địa điểm kinh doanh để gây khó khăn cho việc xác định nguồn gốc hàng hóa.
Các tài liệu cũng cảnh báo tình trạng sử dụng bao bì, nhãn mác, hồ sơ sản phẩm không đúng thực tế; trà trộn hàng không bảo đảm chất lượng với hàng hợp pháp; quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng sản phẩm hoặc sử dụng hình ảnh, nội dung trên mạng xã hội để tạo lòng tin cho người tiêu dùng. Đây là vấn đề đặc biệt đáng lưu ý đối với các sản phẩm liên quan đến chăm sóc sức khỏe. Người dân không nên lựa chọn sản phẩm chỉ vì giá rẻ, quảng cáo hấp dẫn, lời giới thiệu trên mạng xã hội hoặc những cam kết về công dụng chưa được kiểm chứng.
Dược liệu phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng
Đối với hoạt động kinh doanh dược liệu, thuốc cổ truyền, yêu cầu quan trọng hàng đầu là bảo đảm nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng và có khả năng truy xuất.
Tổ chức, cá nhân kinh doanh cần chủ động kiểm soát hàng hóa ngay từ khâu nhập vào; không mua bán, lưu thông các loại dược liệu không xác định được nơi sản xuất, nuôi trồng, khai thác, nhập khẩu hoặc đơn vị cung cấp.
Trong quá trình kinh doanh cần đặc biệt quan tâm:
- Tài liệu chứng minh nguồn gốc, xuất xứ của dược liệu phải đầy đủ, rõ ràng và phù hợp với hàng hóa thực tế.
- Hóa đơn, chứng từ mua bán phải hợp pháp, được lưu giữ đầy đủ để phục vụ việc truy xuất nguồn gốc khi cần thiết.
- Có hồ sơ, tài liệu liên quan đến chất lượng dược liệu, bảo đảm sản phẩm đưa ra lưu thông đáp ứng yêu cầu về chất lượng.
- Thực hiện đúng điều kiện bảo quản dược liệu, thuốc cổ truyền, hạn chế nguy cơ ẩm mốc, biến chất, nhiễm bẩn hoặc suy giảm chất lượng.
- Chấp hành đầy đủ các quy định trong quá trình kinh doanh; không kinh doanh dược liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc có dấu hiệu không bảo đảm chất lượng.
Không vì lợi nhuận mà đánh đổi sức khỏe người tiêu dùng
Đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh dược liệu, việc bảo đảm chất lượng hàng hóa cần được xác định là trách nhiệm xuyên suốt từ khi nhập hàng, vận chuyển, bảo quản đến khi đưa sản phẩm tới người sử dụng.
Mỗi cơ sở kinh doanh cần lựa chọn nguồn cung đáng tin cậy; kiểm tra kỹ thông tin sản phẩm trước khi nhập; lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ và hồ sơ truy xuất nguồn gốc. Khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu bất thường về màu sắc, mùi, hình dạng, bao bì, nhãn hàng hóa hoặc không có tài liệu chứng minh nguồn gốc thì không nên tiếp tục nhập, kinh doanh hoặc đưa vào sử dụng.
Đặc biệt, không được vì lợi nhuận trước mắt mà mua bán dược liệu giá rẻ nhưng không rõ xuất xứ, dược liệu có dấu hiệu xuống cấp, ẩm mốc, pha trộn hoặc không bảo đảm chất lượng. Việc sử dụng những sản phẩm không được kiểm soát có thể ảnh hưởng trực tiếp và lâu dài tới sức khỏe người sử dụng; đây cũng là một trong những nguy cơ được cảnh báo trong các tài liệu về tình hình hàng giả, hàng kém chất lượng đối với nhóm sản phẩm chăm sóc sức khỏe.
Người tiêu dùng cần trở thành “người mua hàng thông thái”
Cùng với trách nhiệm của người kinh doanh, mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình và gia đình.
Khi mua dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, dược liệu hoặc thuốc cổ truyền, người tiêu dùng nên ưu tiên sản phẩm có thông tin rõ ràng, nguồn gốc cụ thể, nhãn hàng hóa đầy đủ và có chứng từ mua bán theo quy định; không nên mua những sản phẩm được rao bán trôi nổi hoặc chỉ được giới thiệu qua các tài khoản mạng xã hội không xác định được chủ thể kinh doanh.
Cần đặc biệt thận trọng với những quảng cáo như “chữa khỏi hoàn toàn”, “hiệu quả tức thì”, “100% không tác dụng phụ”, “thuốc gia truyền đặc biệt” hoặc những lời giới thiệu thổi phồng công dụng nhưng không cung cấp được thông tin rõ ràng về sản phẩm.
Giá thành rẻ không thể là tiêu chí quan trọng hơn nguồn gốc và chất lượng. Một sản phẩm dùng cho sức khỏe chỉ thực sự có giá trị khi chất lượng được bảo đảm và người tiêu dùng biết rõ mình đang sử dụng sản phẩm gì, có nguồn gốc từ đâu.
Phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả cần bắt đầu từ chính ý thức của mỗi tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, kinh doanh và mỗi người tiêu dùng.
Không kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc.
Không sử dụng dược liệu không bảo đảm chất lượng.
Không tiếp tay tiêu thụ hàng giả, hàng nhập lậu.
Không tin tưởng mù quáng vào quảng cáo trên mạng xã hội.
Chủ động kiểm tra nguồn gốc, hóa đơn, chứng từ và thông tin sản phẩm trước khi mua, bán và sử dụng.
Nâng cao cảnh giác với hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
Cùng với việc phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại, mỗi tổ chức, cá nhân và người dân cần nâng cao nhận thức về hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, coi việc chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật là trách nhiệm chung trong xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh, minh bạch và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.
Các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả hiện nay ngày càng có nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi. Hàng vi phạm có thể được trà trộn với hàng thật; sử dụng bao bì, nhãn mác, dấu hiệu nhận diện tương tự sản phẩm chính hãng; giả mạo nguồn gốc, xuất xứ, tài liệu hoặc thông tin về sản phẩm nhằm tạo lòng tin cho người mua. Đáng chú ý, hoạt động vi phạm đang có xu hướng gia tăng trên môi trường số, nhất là thông qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, livestream, các tài khoản bán hàng trực tuyến và dịch vụ giao nhận.
Vì vậy, tổ chức, cá nhân khi sản xuất, kinh doanh cần chủ động tìm hiểu và chấp hành đầy đủ quy định của pháp luật; không sản xuất, buôn bán, quảng cáo hoặc tiếp tay tiêu thụ hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Việc sử dụng trái phép nhãn hiệu, tên thương mại, hình ảnh, bao bì hoặc các dấu hiệu dễ gây nhầm lẫn với sản phẩm của tổ chức, cá nhân khác không chỉ ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh mà còn trực tiếp xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng và các chủ thể kinh doanh chân chính.
Người dân cần đặc biệt cảnh giác với những sản phẩm có giá bán thấp bất thường; thông tin người bán không rõ ràng; bao bì, tem nhãn có dấu hiệu bị chỉnh sửa; quảng cáo quá mức về chất lượng, công dụng; hoặc chỉ được giao dịch qua tài khoản mạng xã hội không xác định được chủ thể kinh doanh. Trước khi mua hàng, nên kiểm tra kỹ nhãn hàng hóa, nguồn gốc, xuất xứ, đơn vị chịu trách nhiệm về sản phẩm, hóa đơn, chứng từ và các thông tin cần thiết để truy xuất nguồn gốc.
Bên cạnh đó, cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến những phương thức, thủ đoạn mới trong sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và các hành vi vi phạm trên không gian mạng để người dân chủ động nhận biết, phòng tránh; không chia sẻ, quảng bá hoặc tiếp tay cho các nội dung bán hàng có dấu hiệu vi phạm.
Việc thông tin về kết quả phát hiện, đấu tranh và xử lý các vụ việc điển hình cần được thực hiện chính xác, khách quan, đúng quy định; qua đó tạo tác dụng cảnh báo, răn đe, giúp cộng đồng nhận diện rõ hơn các hành vi vi phạm và hậu quả pháp lý có thể phát sinh.
Mỗi tổ chức, cá nhân và người dân hãy hình thành thói quen kinh doanh đúng pháp luật – mua hàng có kiểm chứng – tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ – không tiếp tay cho hàng giả. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm và ý thức chấp hành pháp luật chính là giải pháp quan trọng góp phần bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ hoạt động sản xuất, kinh doanh chân chính và xây dựng thị trường an toàn, minh bạch, bền vững.
Cao Tùng
