Dấu mốc lịch sử 195 năm hình thành và phát triển
Tuyên Quang là vùng đất có lịch sử lâu đời, giữ vị trí chiến lược quan trọng ở khu vực miền núi phía Bắc của Tổ quốc. Trải qua các thời kỳ lịch sử, địa danh Tuyên Quang gắn liền với quá trình dựng nước, giữ nước, xác lập và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia.
Tên gọi Tuyên Quang xuất hiện trong thư tịch cổ từ thời Trần với tên gọi lộ Tuyên Quang. Đến năm 1466, dưới triều vua Lê Thánh Tông, Thừa tuyên Tuyên Quang được thành lập. Trải qua nhiều lần thay đổi về tổ chức hành chính, đến năm 1802, dưới triều Nguyễn, Tuyên Quang là một trấn.
Năm 1831, vua Minh Mệnh tiến hành cuộc cải cách hành chính trên phạm vi cả nước, chuyển đổi hệ thống các trấn thành tỉnh. Ngày 04/11/1831 được xác định là mốc thành lập tỉnh Tuyên Quang. Đây là dấu mốc quan trọng, đánh dấu việc Tuyên Quang chính thức trở thành một đơn vị hành chính cấp tỉnh, mở ra chặng đường phát triển mới trong lịch sử địa phương.
Trong suốt 195 năm, dù trải qua nhiều lần điều chỉnh địa giới hành chính và những biến động của lịch sử, Tuyên Quang vẫn luôn giữ vững truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của đồng bào các dân tộc.
Tự hào truyền thống quê hương cách mạng
Nhắc đến Tuyên Quang là nhắc đến vùng đất được lịch sử dân tộc ghi danh với hai tên gọi thiêng liêng: “Thủ đô Khu giải phóng” và “Thủ đô Kháng chiến”. Đây là niềm tự hào sâu sắc của các thế hệ cán bộ, đảng viên và Nhân dân các dân tộc trong tỉnh.
Trong những năm đấu tranh chống thực dân Pháp, phong trào yêu nước và cách mạng trên địa bàn Tuyên Quang không ngừng phát triển. Ngày 20/3/1940, Chi bộ Mỏ Than được thành lập, trở thành chi bộ cộng sản đầu tiên của tỉnh, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong phong trào cách mạng địa phương.
Tháng 5/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh về Tân Trào, lựa chọn nơi đây làm trung tâm lãnh đạo cách mạng, đưa Tuyên Quang trở thành Thủ đô Khu giải phóng. Tháng 8/1945, tại Tân Trào đã diễn ra Hội nghị toàn quốc của Đảng và Quốc dân Đại hội, thông qua những quyết định lịch sử, tạo tiền đề quan trọng đưa cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 đến thắng lợi, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Tuyên Quang tiếp tục giữ vị trí đặc biệt quan trọng, trở thành Thủ đô Kháng chiến, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng, Chính phủ và nhiều cơ quan đầu não của cách mạng Việt Nam sống, làm việc, lãnh đạo cuộc kháng chiến. Đặc biệt, tại Kim Bình đã diễn ra Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng vào năm 1951, một sự kiện có ý nghĩa lịch sử quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam.
Trong những năm tháng gian khổ ấy, quân và dân Tuyên Quang vừa chiến đấu, bảo vệ an toàn căn cứ địa cách mạng, vừa tích cực lao động sản xuất, đóng góp sức người, sức của phục vụ tiền tuyến, góp phần cùng cả nước làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954.
Cùng với Tuyên Quang, vùng đất Hà Giang cũng ghi dấu những trang sử hào hùng trong đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Từ những phong trào yêu nước, cách mạng ở vùng cao biên giới đến những đóng góp trong các cuộc kháng chiến, đồng bào các dân tộc Hà Giang luôn thể hiện tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước và ý chí kiên cường, bất khuất.
Trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, Nhân dân hai địa phương tiếp tục nỗ lực phát triển sản xuất, củng cố hậu phương, chi viện cho tiền tuyến. Những công trình mang dấu ấn lịch sử như tuyến đường Hạnh Phúc nối Hà Giang với Mèo Vạc đã trở thành biểu tượng của tinh thần vượt khó, sự đoàn kết và khát vọng phát triển của đồng bào các dân tộc vùng cao.
Sau ngày đất nước thống nhất, năm 1976, hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang hợp nhất thành tỉnh Hà Tuyên. Trong giai đoạn này, quân và dân Hà Tuyên vừa đẩy mạnh phát triển kinh tế, vừa kiên cường bảo vệ chủ quyền biên giới phía Bắc của Tổ quốc. Những chiến công và sự hy sinh anh dũng của cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân tại mặt trận Vị Xuyên mãi là biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và ý chí bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.
Năm 1991, tỉnh Hà Tuyên được chia tách thành hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang. Trên nền tảng truyền thống lịch sử và cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân hai tỉnh tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, chủ động vượt qua khó khăn, từng bước khai thác tiềm năng, lợi thế, đạt nhiều thành tựu quan trọng trong công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập.
Phát huy truyền thống, mở ra không gian phát triển mới
Ngày 01/7/2025 tiếp tục đánh dấu một bước ngoặt quan trọng khi hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang chính thức hợp nhất thành tỉnh Tuyên Quang mới. Sự kiện này không chỉ là dấu mốc trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy hành chính mà còn mở ra không gian phát triển rộng lớn, kết nối những tiềm năng, lợi thế về kinh tế, văn hóa, du lịch và truyền thống cách mạng của hai vùng đất giàu bản sắc.
Sau hợp nhất, tỉnh Tuyên Quang có thêm điều kiện phát huy thế mạnh của vùng trung du, miền núi và biên giới; kết nối các địa danh lịch sử cách mạng với những danh lam thắng cảnh nổi tiếng, tạo động lực thúc đẩy phát triển nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp, thương mại, dịch vụ và du lịch.
Trong giai đoạn phát triển mới, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc trong tỉnh đã nỗ lực ổn định tổ chức, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, hướng tới mục tiêu phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.
Những nỗ lực đổi mới đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) ước tăng 7,85% so với cùng kỳ năm trước; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 9,01%. Hoạt động sản xuất, kinh doanh tiếp tục được duy trì, các công trình hạ tầng trọng điểm được quan tâm đầu tư, góp phần mở rộng kết nối và tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội.
Lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp tiếp tục phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm và hiệu quả sản xuất. Các mô hình sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học kỹ thuật, phát triển sản phẩm đặc trưng và sản phẩm OCOP được quan tâm, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống Nhân dân. Toàn tỉnh có 357 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, tạo nền tảng để mở rộng thị trường và quảng bá các sản phẩm đặc trưng của địa phương.
Đặc biệt, du lịch đang từng bước khẳng định vai trò là ngành kinh tế quan trọng của tỉnh. Sự kết nối giữa Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào, các di tích lịch sử cách mạng với Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn, cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc đã tạo nên sức hấp dẫn riêng có của du lịch Tuyên Quang. Trong 9 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đón trên 3,243 triệu lượt khách du lịch, tổng chi tiêu của khách du lịch ước đạt trên 8.984 tỷ đồng.
Cùng với phát triển kinh tế, các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội tiếp tục được quan tâm. Công tác giảm nghèo, chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số, phát triển hạ tầng vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới được chú trọng. Hoạt động chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng chính quyền số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân từng bước được đẩy mạnh.
Những thành tựu đạt được là minh chứng cho tinh thần đoàn kết, sự nỗ lực không ngừng của Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân các dân tộc tỉnh Tuyên Quang; đồng thời tạo nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục thực hiện các mục tiêu phát triển trong nhiệm kỳ 2025 – 2030.
Tiếp nối truyền thống vẻ vang, chung sức xây dựng quê hương giàu đẹp
Kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Tuyên Quang là dịp để mỗi cán bộ, đảng viên và người dân nhìn lại chặng đường lịch sử đầy tự hào của quê hương; tưởng nhớ, tri ân những đóng góp, hy sinh của các thế hệ đi trước trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đây cũng là dịp để tiếp tục khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường, ý thức trách nhiệm và khát vọng phát triển trong mỗi người dân. Những giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống cách mạng được hun đúc qua nhiều thế hệ chính là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, tiếp thêm động lực để Tuyên Quang vượt qua khó khăn, nắm bắt thời cơ, vươn lên phát triển nhanh và bền vững.
Đối với Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc xã Yên Phú, kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh là dịp có ý nghĩa thiết thực để tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng của quê hương; nâng cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, đồng thuận trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, giữ vững quốc phòng, an ninh.
Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân có thể thể hiện tình yêu quê hương bằng những hành động thiết thực: tích cực thi đua lao động, sản xuất, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, phát triển kinh tế gia đình; chung sức xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư; giữ gìn cảnh quan, bảo vệ môi trường; phát huy tinh thần tương thân, tương ái và tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước.
Đặc biệt, thế hệ trẻ cần tiếp tục tìm hiểu, trân trọng những giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương; không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao tri thức, kỹ năng, phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo, góp sức xây dựng quê hương Tuyên Quang ngày càng phát triển.
195 năm là chặng đường lịch sử đáng tự hào, ghi dấu những cống hiến, hy sinh và thành quả to lớn của biết bao thế hệ người dân Tuyên Quang. Từ vùng đất giàu truyền thống cách mạng, Tuyên Quang hôm nay đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với niềm tin, quyết tâm và khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Phát huy truyền thống vẻ vang, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc trong tỉnh tiếp tục chung sức, đồng lòng, đổi mới, sáng tạo, quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030, xây dựng Tuyên Quang ngày càng giàu đẹp, văn minh, hạnh phúc, vững bước cùng cả nước trong kỷ nguyên phát triển mới.
