Ngày 18/7/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1308/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược dữ liệu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Tiếp nối định hướng này, ngày 05/11/2026, UBND tỉnh Tuyên Quang ban hành Quyết định số 2808/QĐ-UBND phê duyệt Chiến lược dữ liệu tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là bước đi quan trọng nhằm đưa dữ liệu trở thành nguồn lực phát triển mới, thúc đẩy xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ công nhanh chóng, minh bạch và hiệu quả hơn.
Một trong những thay đổi thiết thực mà quá trình phát triển dữ liệu số hướng tới là giảm bớt giấy tờ, tiết kiệm thời gian và chi phí khi người dân thực hiện các thủ tục hành chính. Thay vì phải kê khai nhiều lần cùng một loại thông tin hoặc nộp lại những giấy tờ đã được cơ quan nhà nước lưu trữ, dữ liệu sẽ từng bước được kết nối, xác thực và sử dụng lại giữa các hệ thống có thẩm quyền. Nguyên tắc “dữ liệu thay giấy tờ”, “khai một lần, sử dụng nhiều lần” được xác định là định hướng quan trọng trong cải cách hành chính. Đến năm 2030, tỉnh Tuyên Quang đặt mục tiêu 100% thủ tục hành chính được cung cấp trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia; 100% dữ liệu hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính phát sinh mới được số hóa; 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được giải quyết trên cơ sở khai thác lại dữ liệu đã có và 80% kết quả giải quyết thủ tục hành chính được tái sử dụng, chia sẻ theo quy định. Khi các mục tiêu này được hiện thực hóa, việc đăng ký hộ tịch, giải quyết thủ tục cư trú, tiếp cận chính sách an sinh xã hội và nhiều dịch vụ thiết yếu khác sẽ ngày càng thuận tiện hơn, hạn chế tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần để bổ sung hồ sơ.
Cùng với cải cách hành chính, dữ liệu số còn mở ra những tiện ích thiết thực trong đời sống hằng ngày. Trong lĩnh vực y tế, tỉnh hướng tới số hóa, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu khám, chữa bệnh, phấn đấu 100% người dân được lập sổ sức khỏe điện tử và có thể truy cập thông tin y tế của mình thông qua một ứng dụng thống nhất. Đây là nền tảng quan trọng để quản lý sức khỏe lâu dài, hỗ trợ theo dõi lịch sử khám, chữa bệnh và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Trong lĩnh vực giáo dục, việc số hóa dữ liệu học tập, xây dựng kho học liệu số và kết nối thông tin về quá trình học tập suốt đời sẽ tạo điều kiện để học sinh, giáo viên và người dân tiếp cận tri thức thuận lợi hơn. Đối với bảo hiểm xã hội, lao động và an sinh xã hội, dữ liệu được cập nhật đầy đủ, chính xác và liên thông sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, hỗ trợ việc tra cứu thông tin và thực hiện các chế độ, chính sách đúng đối tượng, kịp thời.
Không chỉ mang lại lợi ích trong giải quyết thủ tục hành chính và tiếp cận dịch vụ công, dữ liệu còn tạo cơ hội phát triển kinh tế cho doanh nghiệp, hợp tác xã và các hộ sản xuất, kinh doanh. Việc số hóa thông tin trong các lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, công thương, xây dựng, du lịch và thị trường lao động sẽ từng bước hình thành nguồn dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh và quản lý. Khi những dữ liệu được phép công khai được cung cấp đầy đủ, chính xác và dễ tiếp cận, người dân và doanh nghiệp có thêm điều kiện tìm hiểu thông tin, phân tích nhu cầu thị trường, ứng dụng công nghệ vào sản xuất, quảng bá sản phẩm và mở rộng hoạt động kinh doanh. Đặc biệt, đối với địa phương có nhiều tiềm năng về nông nghiệp, lâm nghiệp và du lịch như Tuyên Quang, phát triển dữ liệu số sẽ góp phần hỗ trợ truy xuất nguồn gốc sản phẩm, quảng bá đặc sản địa phương, giới thiệu các điểm đến và nâng cao giá trị sản phẩm trên thị trường.

Trong lĩnh vực văn hóa và du lịch, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 số hóa 90% di sản văn hóa, di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt, từng bước hình thành thư viện số, di sản số và mở rộng khả năng tiếp cận trên môi trường mạng. Việc lưu trữ, giới thiệu thông tin, hình ảnh và video về các di tích, danh lam thắng cảnh, điểm du lịch không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa mà còn giúp người dân, du khách thuận lợi tìm hiểu, khám phá những nét đẹp về lịch sử, truyền thống và bản sắc văn hóa các dân tộc. Đây cũng là cơ hội để các điểm du lịch cộng đồng, các sản phẩm văn hóa và đặc sản địa phương được quảng bá rộng rãi hơn, góp phần phát triển du lịch bền vững.
Một nội dung quan trọng khác là phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trên nền tảng dữ liệu chất lượng cao. Khi các nguồn dữ liệu được số hóa, chuẩn hóa và kết nối đồng bộ, công nghệ AI có thể hỗ trợ phân tích thông tin, dự báo xu hướng, nâng cao chất lượng dịch vụ và hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin nhanh chóng, chính xác hơn. Trong tương lai, các nền tảng trợ lý ảo, dịch vụ công thông minh và hệ thống tự động hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính sẽ ngày càng được mở rộng. Đặc biệt, các dịch vụ công có thể chuyển dần từ hình thức tiếp nhận, giải quyết theo yêu cầu sang chủ động hướng dẫn, nhắc việc và cung cấp tiện ích phù hợp với nhu cầu của từng người dân trên cơ sở dữ liệu hợp pháp, được xác thực. Đến năm 2045, Tuyên Quang hướng tới mục tiêu 100% dịch vụ công đủ điều kiện được cung cấp toàn trình trên môi trường điện tử; ít nhất 90% dịch vụ công thiết yếu được cung cấp chủ động, tự động hoặc cá nhân hóa dựa trên dữ liệu, với mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt từ 99% trở lên.
Song song với việc phát triển và khai thác dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Mọi hoạt động thu thập, lưu trữ, chia sẻ và sử dụng dữ liệu phải được thực hiện đúng mục đích, đúng thẩm quyền và tuân thủ pháp luật. Việc kết nối dữ liệu không đồng nghĩa với việc mọi thông tin cá nhân đều được công khai hoặc bất kỳ tổ chức, cá nhân nào cũng có quyền truy cập. Các hệ thống chứa dữ liệu quan trọng phải được bảo vệ, kiểm soát quyền truy cập và lưu vết hoạt động khai thác, sử dụng. Đây là cơ sở để ngăn ngừa nguy cơ rò rỉ, đánh cắp hoặc sử dụng trái phép thông tin, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp trong môi trường số.
Để tận dụng hiệu quả những tiện ích của chuyển đổi số, mỗi người dân cần chủ động nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ, từng bước làm quen với các dịch vụ công trực tuyến, tài khoản định danh điện tử VNeID và các ứng dụng số chính thống. Khi thực hiện thủ tục hành chính, người dân cần kê khai thông tin trung thực, đầy đủ, chính xác; kiểm tra, đối chiếu các thông tin cá nhân như họ tên, ngày sinh, số định danh, địa chỉ cư trú và các thông tin có liên quan. Trường hợp phát hiện dữ liệu sai lệch hoặc chưa được cập nhật, cần liên hệ cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn điều chỉnh. Việc bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” không chỉ nâng cao chất lượng quản lý mà còn trực tiếp bảo vệ quyền lợi của mỗi cá nhân khi giải quyết các thủ tục hành chính, tiếp cận dịch vụ và thụ hưởng chính sách an sinh xã hội.
Đặc biệt, trong bối cảnh các hình thức lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi, người dân cần hết sức cảnh giác trước những cuộc gọi, tin nhắn giả danh cán bộ cơ quan nhà nước yêu cầu cập nhật dữ liệu dân cư, xác thực tài khoản định danh điện tử hoặc bổ sung thông tin cá nhân. Các đối tượng có thể lợi dụng nhu cầu chuẩn hóa, đồng bộ dữ liệu để gửi đường dẫn giả mạo, mã QR không rõ nguồn gốc, yêu cầu cài đặt ứng dụng lạ hoặc cung cấp mật khẩu, mã xác thực OTP nhằm chiếm đoạt thông tin và tài sản. Người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng cho người lạ; không chia sẻ màn hình, không cấp quyền điều khiển thiết bị và không chuyển tiền theo yêu cầu xác minh qua điện thoại. Ứng dụng VNeID cần được tải từ các kho ứng dụng chính thức như Google Play hoặc App Store. Khi nhận được yêu cầu bất thường, người dân cần chủ động kiểm tra, xác minh qua các kênh chính thống hoặc trực tiếp liên hệ cơ quan chức năng để được hỗ trợ.

Đối với người dân trên địa bàn xã Yên Phú, việc tham gia xây dựng và khai thác dữ liệu số trước hết bắt đầu từ những hành động đơn giản, thiết thực như bảo đảm thông tin cá nhân chính xác, chủ động sử dụng tài khoản định danh điện tử, tìm hiểu cách nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu kết quả giải quyết thủ tục hành chính và sử dụng các tiện ích số phù hợp với nhu cầu. Các gia đình cần quan tâm hướng dẫn người cao tuổi, người chưa thành thạo công nghệ và những người ít có điều kiện tiếp cận thiết bị thông minh, giúp mọi người từng bước làm quen với các dịch vụ số an toàn. Mỗi người dân cũng cần có trách nhiệm bảo vệ dữ liệu của mình, tôn trọng thông tin cá nhân của người khác và không tùy tiện thu thập, chia sẻ, đăng tải thông tin riêng tư lên mạng xã hội khi chưa được phép.
Phát triển dữ liệu số không đơn thuần là đưa thông tin từ giấy tờ lên máy tính mà là quá trình thay đổi căn bản phương thức quản lý, cung cấp dịch vụ và phục vụ xã hội. Khi dữ liệu được kết nối, khai thác hiệu quả và bảo vệ an toàn, người dân sẽ có điều kiện tiếp cận các dịch vụ công thuận tiện hơn, doanh nghiệp có thêm cơ hội đổi mới sáng tạo, mở rộng sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh. Với sự tham gia tích cực của cộng đồng, việc phát triển dữ liệu số sẽ từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số hiện đại, kinh tế số năng động, xã hội số toàn diện, góp phần đưa tỉnh Tuyên Quang phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.