Hàng không dân dụng giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, giao thương, du lịch và kết nối giữa các vùng miền, quốc gia. Để bảo đảm mỗi chuyến bay diễn ra an toàn, bên cạnh yêu cầu về kỹ thuật, điều hành và khai thác, việc chủ động phòng ngừa các hành vi can thiệp bất hợp pháp, kiểm soát những nguy cơ mất an ninh, an toàn từ mặt đất và không phận là hết sức cần thiết. Chỉ một hành vi thiếu ý thức như điều khiển thiết bị bay không người lái trái phép, thả vật thể bay vào khu vực nguy hiểm, chiếu tia laser vào tàu bay hoặc đưa ra thông tin giả về bom, mìn cũng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động hàng không, làm gián đoạn chuyến bay và đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của hành khách, thành viên tổ bay. Từ ngày 01/7/2026, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam số 130/2025/QH15 và Nghị định số 215/2026/NĐ-CP về an ninh hàng không có hiệu lực thi hành, tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý trong quản lý, bảo đảm an ninh, an toàn đối với hoạt động hàng không dân dụng. Cùng với Luật Phòng không nhân dân và những quy định về quản lý tàu bay không người lái, hệ thống pháp luật đặt ra yêu cầu cụ thể đối với tổ chức, cá nhân tham gia các hoạt động có liên quan, hướng tới phòng ngừa nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo đảm an toàn cho hoạt động bay và giữ vững an ninh, trật tự xã hội.
Một trong những nội dung người dân cần đặc biệt quan tâm hiện nay là việc quản lý, khai thác và sử dụng tàu bay không người lái, thiết bị bay điều khiển từ xa, thường được gọi là UAV, drone hoặc flycam. Đây là những phương tiện có nhiều ứng dụng thiết thực, phục vụ quay phim, chụp ảnh, quảng bá du lịch, khảo sát địa hình, sản xuất nông nghiệp và các hoạt động chuyên môn khác. Tuy nhiên, việc sử dụng các thiết bị này không thể thực hiện tùy tiện, bởi mỗi chuyến bay đều có thể ảnh hưởng đến an toàn không phận, công trình, tài sản hoặc con người nếu không được kiểm soát đúng cách. Nghị định số 288/2025/NĐ-CP ngày 05/11/2025 quy định về quản lý tàu bay không người lái và phương tiện bay khác đã xác định những yêu cầu liên quan đến đăng ký phương tiện, điều kiện khai thác, sử dụng, người điều khiển và thủ tục cấp phép bay. Vì vậy, người dân, tổ chức, hộ kinh doanh và những cá nhân có nhu cầu sử dụng flycam cần chủ động tìm hiểu điều kiện pháp lý của thiết bị, xác định rõ mục đích sử dụng, địa điểm, thời gian, độ cao dự kiến hoạt động và thực hiện các thủ tục bắt buộc nếu thuộc trường hợp phải đăng ký, cấp phép. Cần đặc biệt lưu ý, việc đã mua hoặc đăng ký sở hữu thiết bị không đồng nghĩa với việc được phép điều khiển bay tại mọi địa điểm. Đối với hoạt động thuộc diện phải có giấy phép bay, chỉ được thực hiện sau khi được cơ quan có thẩm quyền cho phép và phải tuân thủ đúng phạm vi, thời gian, độ cao, mục đích cùng các điều kiện được quy định. Ngay cả trường hợp được miễn thủ tục cấp phép bay theo quy định, người sử dụng vẫn phải chấp hành những yêu cầu về khu vực cấm bay, hạn chế bay và an toàn trong quá trình khai thác thiết bị.
Đặc biệt, người dân tuyệt đối không tự ý điều khiển UAV, drone, flycam trong khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay hoặc những khu vực có yêu cầu bảo vệ đặc biệt khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật. Các khu vực liên quan đến sân bay, cảng hàng không, công trình quốc phòng, an ninh và những vị trí được cơ quan có thẩm quyền xác định là vùng cấm, hạn chế bay cần được đặc biệt chú ý. Trước khi tổ chức hoạt động bay, người sử dụng nên kiểm tra thông tin khu vực cấm bay, hạn chế bay qua các kênh chính thức, trong đó có hệ thống tra cứu tại địa chỉ https://cambay.mod.gov.vn của Bộ Quốc phòng. Đối với các hoạt động quay phim, chụp ảnh từ trên cao phục vụ quảng bá du lịch, ghi hình sự kiện, đám cưới, lễ hội, chương trình văn hóa, văn nghệ hoặc sản xuất nội dung trên mạng xã hội, cần tìm hiểu đầy đủ yêu cầu cấp phép, không tự ý đưa phương tiện bay lên không trung chỉ vì địa điểm có cảnh quan đẹp, khu vực ít người hoặc thiết bị có kích thước nhỏ. Người điều khiển cần kiểm tra tình trạng kỹ thuật, nguồn điện, khả năng điều khiển, điều kiện thời tiết, không gian hoạt động và chủ động phòng ngừa nguy cơ phương tiện mất tín hiệu, mất kiểm soát, va chạm với công trình, đường dây điện hoặc rơi xuống khu vực có người. Không điều khiển phương tiện trong tình trạng không đủ khả năng kiểm soát an toàn, không bay vượt quá giới hạn được phép và không sử dụng thiết bị vào những mục đích xâm phạm an ninh, trật tự, quyền riêng tư hoặc lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác.
Cùng với việc sử dụng phương tiện bay đúng quy định, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, chủ động phòng ngừa những hành vi có nguy cơ đe dọa an ninh, an toàn hàng không. Trong đó, cần đặc biệt chú ý các hành vi đe dọa có bom, mìn, vật liệu nổ; cố ý cung cấp thông tin giả về nguy cơ mất an ninh; mang, vận chuyển trái phép vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ hoặc những vật phẩm nguy hiểm; sử dụng thiết bị phát tia laser, đèn chiếu công suất lớn hướng vào tàu bay; thả diều, đèn trời, vật thể bay tại những khu vực đã được cảnh báo hoặc tổ chức hoạt động có thể ảnh hưởng đến đường cất, hạ cánh của máy bay. Những hành vi tưởng chừng chỉ mang tính đùa nghịch, tò mò hoặc thiếu hiểu biết vẫn có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Đặc biệt, việc sử dụng tia laser chiếu vào buồng lái có thể ảnh hưởng đến khả năng quan sát của phi công, còn UAV hoặc vật thể bay xâm nhập khu vực hoạt động của tàu bay có thể buộc cơ quan điều hành phải tạm dừng cất, hạ cánh hoặc thay đổi hành trình để bảo đảm an toàn. Khi tham gia giao thông đường hàng không, hành khách cần tìm hiểu và tuân thủ danh mục vật phẩm bị cấm, hạn chế mang theo, chấp hành các quy trình kiểm tra an ninh tại sân bay, không tự ý đưa những vật dụng nguy hiểm lên tàu bay hoặc có hành vi cản trở lực lượng làm nhiệm vụ. Mọi thông tin về nguy cơ đe dọa an ninh hàng không cần được cung cấp trung thực, chính xác, không bịa đặt, phát tán tin giả hoặc lợi dụng mạng xã hội để lan truyền nội dung gây hoang mang.
Thực tế trên phạm vi cả nước cho thấy nguy cơ mất an toàn hàng không từ thiết bị bay không người lái là vấn đề cần được quan tâm. Thông tin chính thức của Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an cho biết, trong năm 2025, cả nước ghi nhận 34 vụ UAV và các phương tiện bay khác xâm nhập khu vực cấm bay tại một số cảng hàng không, sân bay; riêng sáu tháng đầu năm 2026 tiếp tục xảy ra 17 vụ. Những sự cố này có thể khiến hoạt động cất, hạ cánh phải tạm dừng, tàu bay phải chờ hoặc chuyển hướng, ảnh hưởng đến hành khách và gây thiệt hại kinh tế. Đây là lời cảnh báo về hậu quả của việc sử dụng thiết bị bay thiếu trách nhiệm. Người có hành vi vi phạm quy định về an ninh, an toàn hàng không có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, tịch thu phương tiện, buộc khắc phục hậu quả; trường hợp gây thiệt hại hoặc có hành vi nguy hiểm nghiêm trọng còn có thể phải chịu trách nhiệm dân sự, hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Vì vậy, việc chủ động tìm hiểu và chấp hành các quy định phải được coi là điều kiện bắt buộc trước khi sử dụng phương tiện bay, tuyệt đối không vì nhu cầu ghi hình, giải trí hoặc lợi ích kinh tế trước mắt mà xem nhẹ những nguy cơ có thể gây ảnh hưởng đến tính mạng, tài sản và an ninh quốc gia.
Đối với người dân xã Yên Phú, ý thức bảo đảm an ninh, an toàn hàng không cần được nâng cao ngay từ đời sống hằng ngày, nhất là trong những hoạt động có sử dụng thiết bị bay không người lái để quay phim, chụp ảnh, tổ chức lễ hội, sự kiện, quảng bá du lịch và sản xuất, kinh doanh. Những cá nhân cung cấp dịch vụ ghi hình bằng flycam cần chủ động xác định đầy đủ điều kiện hoạt động, thực hiện đúng các thủ tục liên quan trước khi nhận và triển khai công việc. Các cơ sở lưu trú du lịch, đơn vị tổ chức sự kiện và người thuê dịch vụ quay phim, chụp ảnh cũng cần tìm hiểu, trao đổi rõ với bên cung cấp dịch vụ về việc tuân thủ các quy định đối với thiết bị bay. Việc tổ chức biểu diễn hoặc ghi hình từ trên cao phải bảo đảm không gây mất an toàn cho người tham gia, không làm ảnh hưởng đến công trình, tài sản và môi trường xung quanh. Trong các gia đình và trường học, cha mẹ, người lớn cần hướng dẫn trẻ em, học sinh nhận biết nguy cơ từ những loại vật thể bay, thiết bị điều khiển từ xa, đồ chơi có khả năng bay cao; không tự ý sử dụng các thiết bị này tại những khu vực nguy hiểm hoặc có yêu cầu kiểm soát đặc biệt. Đồng thời, cần giáo dục ý thức không đưa ra thông tin đe dọa giả, không đùa nghịch với vật liệu nổ, vật phẩm nguy hiểm, không sử dụng tia laser chiếu vào phương tiện giao thông và không thực hiện những hành vi có thể gây nguy hiểm cho người khác.
Bên cạnh việc phòng ngừa, sự chủ động phát hiện, cung cấp thông tin về những hành vi vi phạm có vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh, an toàn hàng không. Khi phát hiện thiết bị bay không người lái hoạt động bất thường, phương tiện bay xuất hiện tại khu vực có biển cấm, hạn chế bay hoặc những hành vi có dấu hiệu đe dọa an toàn hàng không, người dân cần bình tĩnh quan sát, ghi nhận những thông tin cần thiết trong điều kiện an toàn như thời gian, địa điểm, hướng di chuyển và đặc điểm phương tiện, sau đó kịp thời thông báo cho cơ quan công an, quân sự gần nhất hoặc lực lượng có thẩm quyền. Đối với trường hợp khẩn cấp liên quan đến an ninh, trật tự, có thể liên hệ Tổng đài 113 để được tiếp nhận, hướng dẫn. Người dân không nên tự ý truy đuổi, ngăn chặn bằng những biện pháp nguy hiểm, tìm cách bắn hạ, can thiệp kỹ thuật vào thiết bị hoặc đối đầu trực tiếp với người vi phạm. Đồng thời, không tự ý che giấu, di chuyển tang vật, xóa dữ liệu hoặc phát tán hình ảnh, thông tin nhạy cảm liên quan đến vụ việc trên mạng xã hội. Việc cung cấp thông tin trung thực, kịp thời và phối hợp với lực lượng chức năng sẽ góp phần ngăn ngừa nguy cơ, hạn chế thiệt hại và bảo vệ an toàn cho cộng đồng.
Bảo đảm an ninh, an toàn hàng không dân dụng là trách nhiệm chung của mỗi tổ chức, cá nhân và toàn xã hội. Mỗi người dân xã Yên Phú hãy nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động tìm hiểu những quy định về quản lý, sử dụng thiết bị bay không người lái; không tự ý tổ chức hoạt động bay trái phép, không thực hiện những hành vi gây nguy hiểm cho hoạt động hàng không; tích cực tuyên truyền, nhắc nhở người thân và kịp thời phản ánh các dấu hiệu vi phạm. Sự hiểu biết, trách nhiệm và ý thức tự giác của mỗi người sẽ góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân, giữ gìn an ninh, trật tự, bảo đảm an toàn không phận và xây dựng xã Yên Phú ngày càng an toàn, văn minh, phát triển bền vững.
