Trưởng thôn là người có vai trò quan trọng trong đời sống cộng đồng dân cư, là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền địa phương với Nhân dân, đồng thời trực tiếp tổ chức, điều hành các hoạt động tự quản tại thôn theo quy định của pháp luật. Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, giữ gìn an ninh, trật tự, bảo vệ môi trường và thực hiện các phong trào thi đua yêu nước, vai trò của Trưởng thôn càng có ý nghĩa thiết thực. Một người Trưởng thôn có phẩm chất đạo đức tốt, gần gũi, lắng nghe và được Nhân dân tín nhiệm sẽ góp phần tập hợp sức mạnh đoàn kết, phát huy tinh thần trách nhiệm, sự chủ động của người dân trong những công việc chung. Đối với xã Yên Phú, sau khi thực hiện sắp xếp, tổ chức lại các thôn, toàn xã hiện có 17 thôn đang được điều hành bởi các Trưởng thôn lâm thời. Việc tổ chức bầu Trưởng thôn nhiệm kỳ 2026–2031 là bước quan trọng nhằm kiện toàn chức danh Trưởng thôn, thay thế việc chỉ định người điều hành lâm thời bằng hình thức lựa chọn thông qua sự tham gia trực tiếp của cộng đồng dân cư. Đây không chỉ là hoạt động kiện toàn tổ chức ở cơ sở mà còn thể hiện tinh thần dân chủ, tôn trọng quyền quyết định của Nhân dân, tạo nền tảng để các hoạt động tự quản tại thôn được duy trì ổn định, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương trong giai đoạn mới.
Theo quy định hiện hành, thôn là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư, không phải là một cấp hành chính. Trưởng thôn là người đại diện cho cộng đồng dân cư, có trách nhiệm tổ chức thực hiện những công việc thuộc phạm vi tự quản, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, phối hợp triển khai những nhiệm vụ có liên quan đến đời sống, sản xuất và sinh hoạt của người dân. Trưởng thôn còn có vai trò tập hợp, phản ánh tâm tư, nguyện vọng, ý kiến, kiến nghị chính đáng của Nhân dân; vận động người dân chấp hành pháp luật, giữ gìn đoàn kết, thực hiện hương ước, quy ước của cộng đồng, tham gia xây dựng đời sống văn hóa, bảo vệ môi trường và bảo đảm an ninh, trật tự. Vì vậy, việc lựa chọn người đảm nhiệm chức danh Trưởng thôn cần được thực hiện thận trọng, khách quan, dân chủ, đúng quy định, bảo đảm người được bầu thực sự có uy tín, có khả năng tổ chức và vận động Nhân dân, biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến cộng đồng và đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân.
Người được lựa chọn làm Trưởng thôn phải đáp ứng những tiêu chuẩn về độ tuổi, phẩm chất đạo đức, uy tín và năng lực thực hiện nhiệm vụ. Theo Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 của Chính phủ, Trưởng thôn phải là công dân Việt Nam, cư trú thường xuyên tại địa bàn xã, từ đủ 21 tuổi trở lên, có sức khỏe bảo đảm thực hiện nhiệm vụ; ưu tiên người trong độ tuổi lao động. Người được lựa chọn cần có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu trong cuộc sống, có uy tín và được Nhân dân tín nhiệm; bản thân và gia đình chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định của địa phương. Đồng thời, phải có kiến thức, năng lực, kinh nghiệm, phương pháp vận động, tổ chức Nhân dân thực hiện các công việc tự quản và những nhiệm vụ được giao; có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với yêu cầu công việc, biết lập kế hoạch, tổng hợp, thống kê và báo cáo. Người đang trong thời gian bị xử lý kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang chấp hành bản án, quyết định của Tòa án không đáp ứng tiêu chuẩn đảm nhiệm chức danh này. Đối với việc giới thiệu nhân sự tại xã Yên Phú, địa phương xác định yêu cầu người được giới thiệu ứng cử là đảng viên, đồng thời khuyến khích thực hiện phương án Bí thư chi bộ đồng thời là Trưởng thôn. Việc lựa chọn nhân sự phải bảo đảm đúng quy trình, tiêu chuẩn và phát huy sự tín nhiệm của Nhân dân.
Một trong những nội dung người dân cần đặc biệt quan tâm là thời gian tổ chức bầu Trưởng thôn nhiệm kỳ 2026–2031. Theo kế hoạch, 17 thôn trên địa bàn xã Yên Phú sẽ tổ chức bầu trong khoảng thời gian từ ngày 22/11/2026 đến hết ngày 06/12/2026, ưu tiên tổ chức vào ngày Chủ nhật để tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ gia đình tham gia. Ngày bầu cụ thể của từng thôn sẽ được xác định trong quyết định tổ chức bầu của Chủ tịch UBND xã và thông báo công khai đến Nhân dân. Dự kiến việc công nhận kết quả bầu Trưởng thôn được hoàn thành trước ngày 15/12/2026. Nhiệm kỳ của Trưởng thôn là 5 năm, tính từ ngày có quyết định công nhận của Chủ tịch UBND xã. Để bảo đảm mọi người dân nắm được thông tin và thực hiện quyền tham gia bầu cử, các quyết định tổ chức bầu, quyết định thành lập Tổ bầu cử, danh sách người ứng cử và danh sách đại diện hộ gia đình tham gia bầu phải được thông báo, niêm yết công khai chậm nhất 7 ngày trước ngày tổ chức cuộc họp bầu Trưởng thôn. Những thông tin này được công khai tại nhà văn hóa thôn, thông báo trên hệ thống truyền thanh, Trang thông tin điện tử xã, nhóm Zalo của thôn hoặc bằng những hình thức phù hợp khác. Người dân cần chủ động theo dõi để biết chính xác thời gian, địa điểm tổ chức bầu tại thôn mình, đồng thời kiểm tra thông tin đại diện hộ gia đình trong danh sách được niêm yết để kịp thời phản ánh khi phát hiện thiếu sót.
Việc bầu Trưởng thôn được thực hiện thông qua cuộc họp của cộng đồng dân cư, với sự tham gia của đại diện các hộ gia đình trong thôn. Theo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, đại diện hộ gia đình tham dự cuộc họp là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và có khả năng đại diện cho các thành viên trong hộ; trường hợp hộ gia đình không có người đáp ứng điều kiện này thì người đại diện được các thành viên thống nhất đề cử hoặc ủy nhiệm theo quy định. Đại diện hộ gia đình có trách nhiệm tham dự cuộc họp, tập hợp ý kiến của các thành viên trong gia đình, tìm hiểu thông tin về người ứng cử, tham gia thảo luận và thể hiện ý kiến của mình một cách khách quan, trách nhiệm. Đây là quyền tham gia trực tiếp của Nhân dân đối với việc lựa chọn người đại diện điều hành hoạt động tự quản tại thôn. Vì vậy, mỗi hộ gia đình cần quan tâm bố trí thời gian, cử người đại diện tham dự đầy đủ, tránh tình trạng vắng mặt làm ảnh hưởng đến việc tổ chức cuộc họp và kết quả bầu cử.
Theo quy trình, danh sách người được giới thiệu ứng cử Trưởng thôn được chuẩn bị thông qua Ban Công tác Mặt trận ở thôn, có sự trao đổi, thống nhất với cấp ủy chi bộ theo quy định. Tại cuộc họp bầu Trưởng thôn, người tham dự được nghe công bố danh sách ứng cử; việc giới thiệu thêm người ứng cử hoặc tự ứng cử, nếu có, được thực hiện theo trình tự pháp luật. Người ứng cử trình bày chương trình hành động để Nhân dân có cơ sở xem xét, đánh giá trước khi quyết định. Người dân cần quan tâm đến những nội dung thiết thực trong chương trình hành động như xây dựng khối đoàn kết tại khu dân cư, giữ gìn an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường, phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới, nâng cao hiệu quả hoạt động tự quản, thực hiện dân chủ ở cơ sở và giải quyết những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống của cộng đồng. Việc lựa chọn Trưởng thôn cần dựa trên phẩm chất, năng lực, sự gương mẫu, tinh thần trách nhiệm, khả năng tập hợp Nhân dân và mức độ tín nhiệm thực tế, không nên chỉ dựa vào quan hệ quen biết, cảm tính hoặc những tác động không phù hợp.
Hình thức bầu Trưởng thôn được thực hiện bằng biểu quyết công khai, thông qua giơ tay, hoặc bỏ phiếu kín, do cuộc họp cộng đồng dân cư quyết định. Cuộc họp bầu Trưởng thôn được tiến hành khi có trên 50% tổng số đại diện hộ gia đình trong thôn tham dự. Sau khi công bố danh sách ứng cử, nghe chương trình hành động và tiến hành các nội dung theo quy định, cuộc họp quyết định hình thức bầu, tổ chức biểu quyết, kiểm phiếu và công bố kết quả. Trường hợp bỏ phiếu kín, việc kiểm phiếu được thực hiện công khai, có đại diện hộ gia đình không phải người ứng cử chứng kiến theo quy định. Người trúng cử Trưởng thôn phải đạt số phiếu tán thành trên 50% tổng số đại diện hộ gia đình trong thôn, không chỉ tính trên số người có mặt tại cuộc họp. Trường hợp có nhiều người cùng đạt tỷ lệ tán thành theo quy định thì người có số phiếu tán thành cao nhất là người trúng cử. Kết quả bầu được lập thành biên bản và gửi đến UBND xã để xem xét, công nhận. Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được báo cáo kết quả bầu, Chủ tịch UBND xã xem xét, quyết định công nhận người trúng cử; trường hợp không công nhận phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do. Người trúng cử chính thức đảm nhiệm chức danh Trưởng thôn khi có quyết định công nhận. Nếu cuộc họp không bảo đảm điều kiện tổ chức hoặc không có người trúng cử, việc bầu lại được xem xét, quyết định theo quy định pháp luật, bảo đảm quyền lựa chọn của Nhân dân.
Để cuộc bầu Trưởng thôn thực sự trở thành đợt sinh hoạt dân chủ có ý nghĩa tại cộng đồng, mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong việc tham gia, lựa chọn người đại diện cho thôn. Việc tham gia bầu Trưởng thôn không đơn thuần là thực hiện quyền biểu quyết mà còn thể hiện trách nhiệm đối với sự phát triển chung của khu dân cư trong những năm tới. Người dân cần chủ động tìm hiểu tiêu chuẩn của Trưởng thôn, danh sách người ứng cử, chương trình hành động và những nội dung được công khai trước ngày bầu; tham gia cuộc họp đúng thời gian, địa điểm được thông báo; thể hiện chính kiến trung thực, khách quan, tôn trọng ý kiến của người khác và chấp hành nghiêm quy trình bầu cử. Đồng thời, cần phát huy quyền giám sát, kịp thời phản ánh những trường hợp có dấu hiệu thiếu công khai, minh bạch, vi phạm quy trình hoặc ảnh hưởng đến quyền tham gia của Nhân dân. Không lợi dụng việc bầu Trưởng thôn để gây chia rẽ, mất đoàn kết, đưa thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự, uy tín của người khác hoặc thực hiện những hành vi trái pháp luật. Mỗi đại diện hộ gia đình cần cân nhắc kỹ lưỡng, lựa chọn người thực sự có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín và tinh thần trách nhiệm, biết lắng nghe, gần gũi với Nhân dân, có khả năng tổ chức các hoạt động cộng đồng và giải quyết công việc chung một cách công tâm, minh bạch.
Trong bối cảnh xã Yên Phú đang tiếp tục kiện toàn tổ chức sau sắp xếp đơn vị hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế và xây dựng nông thôn mới, vai trò của đội ngũ Trưởng thôn ngày càng quan trọng. Người Trưởng thôn không chỉ cần có kinh nghiệm, uy tín trong cộng đồng mà còn phải chủ động đổi mới phương pháp làm việc, ứng dụng công nghệ thông tin, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và phản ánh những vấn đề người dân quan tâm. Việc lựa chọn được những người Trưởng thôn có trách nhiệm, công tâm và năng lực thực tiễn sẽ góp phần phát huy tinh thần đoàn kết, huy động sự tham gia tự nguyện của Nhân dân trong phát triển kinh tế, giữ gìn an ninh, trật tự, bảo vệ môi trường, chăm lo đời sống văn hóa và thực hiện hiệu quả các phong trào tại địa phương. Đồng thời, đây cũng là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng hoạt động tự quản, tạo sự gắn kết giữa các hộ gia đình, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng cộng đồng ngày càng văn minh, an toàn và phát triển.
Bầu Trưởng thôn nhiệm kỳ 2026–2031 là hoạt động có ý nghĩa thiết thực trong việc phát huy quyền làm chủ trực tiếp của Nhân dân và kiện toàn tổ chức tự quản tại 17 thôn trên địa bàn xã Yên Phú. Mỗi hộ gia đình hãy chủ động theo dõi thông báo về thời gian, địa điểm tổ chức bầu tại thôn mình; tích cực cử đại diện tham dự, tìm hiểu kỹ tiêu chuẩn và chương trình hành động của người ứng cử, phát huy tinh thần dân chủ, trách nhiệm, khách quan trong lựa chọn người đủ đức, đủ tài, có uy tín, tâm huyết với công việc chung. Sự tham gia đầy đủ, trách nhiệm của Nhân dân sẽ góp phần để cuộc bầu Trưởng thôn được tổ chức dân chủ, công khai, đúng pháp luật, lựa chọn được những người xứng đáng đại diện cho cộng đồng, cùng chung tay xây dựng xã Yên Phú ngày càng đoàn kết, văn minh, giàu đẹp và phát triển bền vững.
