Ngày 09/9/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân. Nghị quyết xác định sức khỏe là vốn quý nhất của con người, là nền tảng quan trọng cho hạnh phúc của mỗi người và sự phát triển bền vững của đất nước; người dân là chủ thể trung tâm, được ưu tiên cao nhất trong xây dựng và thực hiện các chính sách chăm sóc sức khỏe. Đồng thời, Nghị quyết yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời, nâng cao năng lực y tế dự phòng và y tế cơ sở.
Từ “chữa bệnh” sang chủ động phòng bệnh
Một trong những đổi mới quan trọng của Nghị quyết số 72-NQ/TW là xác lập rõ hơn vai trò của phòng bệnh. Thay vì chỉ tìm đến cơ sở y tế khi cơ thể xuất hiện triệu chứng hoặc bệnh đã tiến triển, mỗi người cần hình thành thói quen theo dõi sức khỏe, khám định kỳ, sàng lọc yếu tố nguy cơ và phát hiện bệnh từ sớm. Y tế dự phòng phải thực hiện tốt nhiệm vụ giám sát, cảnh báo và phòng, chống dịch bệnh; tiêm chủng; dinh dưỡng; kiểm soát các bệnh không lây nhiễm và các yếu tố nguy cơ. Y tế cơ sở, đặc biệt là trạm y tế cấp xã, được xác định là nơi gần dân nhất, trực tiếp thực hiện các dịch vụ phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý bệnh mạn tính, khám bệnh, chữa bệnh thông thường và tư vấn sức khỏe cho người dân.
Tinh thần này đặc biệt phù hợp với điều kiện ở cơ sở, bởi phát hiện sớm tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh hô hấp, ung thư và nhiều bệnh lý khác có thể giúp người dân được tư vấn, theo dõi và điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng, giảm chi phí và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc để phát hiện bệnh từ sớm
Nghị quyết số 72-NQ/TW đặt mục tiêu từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên; đồng thời được lập Sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời. Cụ thể hóa chủ trương này, ngày 22/6/2026, UBND tỉnh Tuyên Quang ban hành Kế hoạch số 236/KH-UBND về tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang từ năm 2026. Kế hoạch lấy y tế cơ sở làm nền tảng, kết hợp khám tại cơ sở khám, chữa bệnh với các đợt khám lưu động tại cộng đồng, trường học, doanh nghiệp và địa bàn khó khăn; gắn khám sức khỏe với phát hiện sớm bệnh tật, quản lý bệnh không lây nhiễm và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Đối tượng được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh gồm người cao tuổi; người khuyết tật; người thuộc hộ nghèo, cận nghèo; người có công; người mắc bệnh mạn tính; người sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và khu vực khó khăn; trẻ em trong các cơ sở giáo dục mầm non, học sinh; người lao động và các nhóm dân cư khác trên địa bàn.
Đối với xã Yên Phú, cần đặc biệt quan tâm rà soát những người chưa được khám sức khỏe trong năm; trẻ em dưới 06 tuổi; người cao tuổi; người mắc bệnh mạn tính; hộ nghèo, cận nghèo; người khuyết tật, người có công và các nhóm đối tượng ưu tiên khác theo kế hoạch của tỉnh và hướng dẫn của ngành Y tế. Việc lập danh sách đầy đủ, thông báo thời gian, địa điểm cụ thể và vận động người dân tham gia là cơ sở quan trọng để hạn chế bỏ sót đối tượng, bảo đảm chính sách chăm sóc sức khỏe đến đúng người dân.
Người dân cần lưu ý: chính sách khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí được tổ chức theo kế hoạch, nhóm đối tượng, nội dung chuyên môn và lộ trình của cơ quan có thẩm quyền, không nên hiểu là mọi dịch vụ khám, xét nghiệm tại bất kỳ cơ sở y tế nào, vào bất kỳ thời điểm nào đều được miễn phí.
Mỗi người dân có một Sổ sức khỏe điện tử
Cùng với khám sức khỏe định kỳ, chuyển đổi số đang tạo ra phương thức quản lý sức khỏe mới. Nghị quyết số 72-NQ/TW định hướng vận hành hiệu quả Sổ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, đơn thuốc điện tử, từng bước kết nối, chia sẻ và quản lý dữ liệu sức khỏe của người dân theo suốt vòng đời.
Sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên ứng dụng VNeID giúp người dân thuận tiện theo dõi những thông tin sức khỏe đã được liên thông; hỗ trợ cơ sở y tế khai thác dữ liệu cần thiết phục vụ chăm sóc, khám và chữa bệnh; giảm giấy tờ, hạn chế việc phải khai báo lặp lại thông tin. Bộ Y tế cũng quy định việc khai thác, sử dụng và chia sẻ dữ liệu Sổ sức khỏe điện tử phải tuân thủ các yêu cầu về bảo mật, an toàn thông tin và quyền riêng tư cá nhân.
Mỗi người dân cần chủ động cài đặt, kích hoạt và sử dụng VNeID theo hướng dẫn; kiểm tra thông tin cá nhân, thông tin sức khỏe được tích hợp; đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ tài khoản: không cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc thông tin định danh cho người lạ; không truy cập đường link không rõ nguồn gốc; không tùy tiện chia sẻ thông tin bệnh án, kết quả xét nghiệm và dữ liệu sức khỏe cá nhân trên mạng xã hội.
Chuyển đổi số để người dân được chăm sóc sức khỏe thuận tiện hơn
Chuyển đổi số y tế không đơn thuần là thay hồ sơ giấy bằng hồ sơ điện tử mà hướng tới hình thành một hệ thống dữ liệu liên thông, giúp thông tin sức khỏe được quản lý xuyên suốt, hỗ trợ bác sĩ ra quyết định chuyên môn và giúp người dân tiếp cận dịch vụ nhanh chóng, thuận tiện hơn.
Các tiện ích như Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, bệnh án điện tử, đơn thuốc điện tử, đăng ký khám bệnh trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, tư vấn và hỗ trợ khám chữa bệnh từ xa sẽ ngày càng được mở rộng. Đi cùng với đó phải là yêu cầu nghiêm ngặt về an ninh mạng, bảo mật và an toàn dữ liệu sức khỏe, không để thông tin cá nhân bị khai thác, sử dụng trái quy định.
Tham gia BHYT để được bảo vệ bền vững trước rủi ro bệnh tật
Bảo hiểm y tế là một trong những trụ cột quan trọng bảo đảm an sinh xã hội và giảm gánh nặng tài chính khi người dân không may ốm đau, bệnh tật. Nghị quyết số 72-NQ/TW đặt mục tiêu tỷ lệ bao phủ BHYT đạt trên 95% dân số trong năm 2026 và hướng tới bao phủ BHYT toàn dân vào năm 2030.
Theo pháp luật về BHYT, người tham gia có quyền đăng ký cơ sở khám, chữa bệnh BHYT ban đầu theo quy định, được khám chữa bệnh và được Quỹ BHYT thanh toán chi phí trong phạm vi, mức hưởng; được yêu cầu giải thích, cung cấp thông tin về chế độ BHYT và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Đồng thời, người tham gia có trách nhiệm đóng BHYT đầy đủ, đúng thời hạn; sử dụng thẻ hoặc thông tin BHYT đúng mục đích; tuân thủ quy trình khám chữa bệnh và thanh toán phần chi phí ngoài phạm vi Quỹ BHYT chi trả theo quy định.
Việc đăng ký và sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh ban đầu tại y tế cơ sở mang lại nhiều lợi ích: thuận tiện đi lại, gần nơi cư trú; dễ dàng quản lý sức khỏe lâu dài; theo dõi bệnh mạn tính; tư vấn phòng bệnh và được chuyển lên cơ sở chuyên môn cao hơn khi cần thiết. Đây cũng là giải pháp góp phần giảm tình trạng người bệnh vượt cấp không cần thiết và giảm quá tải cho bệnh viện tuyến trên.
Xây dựng lối sống lành mạnh ngay từ mỗi gia đình
Chăm sóc sức khỏe không chỉ là trách nhiệm của ngành Y tế. Mỗi người dân chính là người đầu tiên chịu trách nhiệm bảo vệ sức khỏe của mình.
Nghị quyết số 72-NQ/TW nhấn mạnh xây dựng văn hóa sức khỏe trong Nhân dân, giảm sử dụng thuốc lá, rượu bia, chất gây nghiện và các sản phẩm có hại cho sức khỏe; chú trọng dinh dưỡng hợp lý, hoạt động thể lực, sức khỏe tâm thần, an toàn lao động, phòng chống tai nạn thương tích, chăm sóc sức khỏe học đường và xây dựng môi trường sống, học tập, làm việc an toàn, khỏe mạnh.
Mỗi người, mỗi gia đình cần thực hiện tốt những việc thiết thực hằng ngày: ăn đủ chất, cân đối dinh dưỡng; tăng cường rau xanh, trái cây; hạn chế muối, đường, chất béo không có lợi; sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng; ăn chín, uống chín; sử dụng nguồn nước sạch; giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường; tập thể dục thường xuyên, duy trì cân nặng hợp lý; ngủ đủ giấc; tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo và chủ động kiểm tra sức khỏe.
Đặc biệt, cần nói không với thuốc lá, thuốc lá điện tử và các chất gây nghiện; hạn chế tối đa tác hại của rượu, bia; chủ động kiểm soát huyết áp, đường huyết, cân nặng và các yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư và các bệnh không lây nhiễm.
Bên cạnh sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần cần được coi trọng. Gia đình, nhà trường, cơ quan và cộng đồng cần xây dựng môi trường thân thiện, chia sẻ, giảm áp lực và căng thẳng; quan tâm phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường về tâm lý để được tư vấn và hỗ trợ phù hợp. Trong trường học cần kết hợp chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, vận động thể chất, vệ sinh học đường và phòng chống tai nạn thương tích; tại nơi làm việc phải chú trọng an toàn, vệ sinh lao động và phòng ngừa bệnh nghề nghiệp.
Nâng cao y đức, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo
Nghị quyết số 72-NQ/TW đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện phong cách, tinh thần và thái độ phục vụ Nhân dân, gắn nâng cao chuyên môn với y đức của đội ngũ cán bộ y tế.
Mỗi cán bộ, nhân viên y tế phải thường xuyên rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm; giao tiếp văn minh, tận tình hướng dẫn, giải thích và tư vấn cho người bệnh; tôn trọng quyền, lợi ích chính đáng và bảo mật thông tin của người bệnh; thực hiện tốt lời dạy “Lương y phải như từ mẫu”. Nghị quyết cũng yêu cầu thường xuyên bồi dưỡng quy tắc ứng xử, kỹ năng giao tiếp, tư vấn và lấy sự hài lòng của người bệnh làm một trong những yêu cầu quan trọng trong nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.
Thực hiện tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW và Kế hoạch số 236/KH-UBND của UBND tỉnh Tuyên Quang, công tác chăm sóc sức khỏe tại xã Yên Phú cần tiếp tục hướng mạnh về cơ sở, lấy phòng bệnh và phát hiện sớm làm trọng tâm.
Trong đó, cần tăng cường tuyên truyền tới từng thôn, từng hộ gia đình; phối hợp rà soát, cập nhật danh sách người dân đã và chưa được khám sức khỏe; ưu tiên vận động trẻ em dưới 06 tuổi, người cao tuổi và các nhóm đối tượng cần ưu tiên tham gia đầy đủ các đợt khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí khi địa phương tổ chức; đồng thời cập nhật kết quả khám vào Sổ sức khỏe điện tử theo quy định.
Người dân cần theo dõi thông báo chính thức của chính quyền địa phương và cơ sở y tế về thời gian, địa điểm, đối tượng, giấy tờ và nội dung của từng đợt khám; chủ động tham gia đúng lịch, cung cấp trung thực tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng và các thông tin cần thiết để cán bộ y tế có cơ sở tư vấn, quản lý sức khỏe chính xác.
Mỗi lần khám sức khỏe không chỉ nhằm tìm xem “có bệnh hay không”, mà quan trọng hơn là nhận biết sớm nguy cơ, thay đổi những thói quen chưa có lợi, quản lý bệnh từ giai đoạn đầu và hình thành ý thức chủ động chăm sóc sức khỏe suốt đời.
Với các thông điệp:
“Y tế dự phòng là then chốt - Y tế cơ sở là nền tảng - Nhân dân là trung tâm.”
“Sức khỏe là tài sản quý giá nhất - Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe ngay từ hôm nay.”
“Sống xanh - sống lành - sống khỏe.”
“Một nước Việt Nam khỏe mạnh được bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi người dân khỏe mạnh.”
Chủ động phòng bệnh hôm nay chính là giảm nguy cơ bệnh tật ngày mai. Khi mỗi người dân biết tự bảo vệ sức khỏe, mỗi gia đình hình thành nếp sống lành mạnh, y tế cơ sở được củng cố và mọi người được quản lý sức khỏe thường xuyên, mục tiêu xây dựng một xã Yên Phú khỏe mạnh, một tỉnh Tuyên Quang khỏe mạnh và một nước Việt Nam khỏe mạnh sẽ từng bước trở thành hiện thực.
Cao Tùng
