Kế hoạch xác định phát triển văn hóa không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành văn hóa mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; trong đó, người dân vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là trung tâm thụ hưởng các giá trị văn hóa. Việc triển khai nhằm tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động, phát huy vai trò của văn hóa trong đời sống xã hội, đồng thời huy động hiệu quả các nguồn lực để từng bước hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt, sáng tạo và hưởng thụ văn hóa của Nhân dân.
Xây dựng con người Yên Phú phát triển toàn diện
Một trong những định hướng trọng tâm là xây dựng và phát triển văn hóa toàn diện, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng; phát huy mạnh mẽ những giá trị tốt đẹp của văn hóa và con người Yên Phú. Mỗi gia đình, mỗi khu dân cư được xác định là một tế bào quan trọng trong xây dựng môi trường văn hóa. Người dân được khuyến khích tích cực thực hiện hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới; giữ gìn tình làng nghĩa xóm, tinh thần đoàn kết, sẻ chia, tương thân tương ái; xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh; đồng thời từng bước loại bỏ những hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu không còn phù hợp với đời sống hiện đại. Đến năm 2030, xã phấn đấu có 90% trở lên hộ gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa; trên 85% thôn đạt chuẩn văn hóa; trên 95% cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa. Đồng thời, 100% học sinh, học viên, sinh viên được tiếp cận, tham gia thường xuyên và hiệu quả các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa.
Để những mục tiêu trên trở thành hiện thực, mỗi người dân cần bắt đầu từ những hành động gần gũi trong cuộc sống hằng ngày: ứng xử văn minh trong gia đình và cộng đồng; chấp hành pháp luật, hương ước, quy ước của thôn; giữ gìn vệ sinh môi trường; xây dựng cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp; tích cực tham gia các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao và các hoạt động cộng đồng.
Giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển quê hương
Yên Phú là địa phương có đời sống văn hóa phong phú, đa dạng. Vì vậy, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống được xác định là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài. Kế hoạch chú trọng gìn giữ tiếng nói, chữ viết của đồng bào dân tộc thiểu số; bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, tín ngưỡng dân gian, kiến trúc truyền thống, các công trình văn hóa, lịch sử; phát huy vai trò của nghệ nhân dân gian và khuyến khích duy trì các đội văn hóa, văn nghệ truyền thống tại cộng đồng dân cư. Bảo tồn văn hóa không đồng nghĩa với giữ nguyên những gì đã có, mà cần lựa chọn, gìn giữ những giá trị tốt đẹp, đồng thời sáng tạo những sản phẩm mới phù hợp với đời sống hiện đại. Các giá trị văn hóa truyền thống, nghề thủ công, sản phẩm đặc trưng, lễ hội, nghệ thuật trình diễn dân gian có thể trở thành nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch, dịch vụ và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương. Kế hoạch hướng tới từng bước hình thành các không gian sáng tạo văn hóa gắn với du lịch và sản phẩm đặc trưng, trong đó người dân là chủ thể trực tiếp tham gia, gìn giữ và phát huy giá trị tài nguyên văn hóa của quê hương.
Đặc biệt, xã đặt mục tiêu xây dựng Lễ hội Động Tiên - Chợ Quê trở thành lễ hội văn hóa có tầm vóc trong và ngoài tỉnh, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Yên Phú, tạo thêm sức hấp dẫn cho các hoạt động văn hóa và du lịch địa phương.
Đưa văn hóa về gần hơn với mỗi người dân
Phát triển văn hóa phải gắn với quyền được tham gia, sáng tạo và hưởng thụ văn hóa của Nhân dân. Vì vậy, việc xây dựng, hoàn thiện và khai thác hiệu quả các thiết chế văn hóa, thể thao từ xã đến thôn là một nội dung quan trọng.
Đến năm 2030, xã hướng tới có thiết chế văn hóa, thể thao phù hợp, được quản lý và khai thác hiệu quả; 100% các thôn có nhà văn hóa - khu thể thao đạt chuẩn phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Đồng thời, tỷ lệ người dân tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên phấn đấu đạt khoảng 32% dân số trên địa bàn.
Cùng với đó, văn hóa đọc tiếp tục được quan tâm thông qua việc phát triển thư viện, tủ sách cộng đồng, mô hình thư viện mở và không gian đọc linh hoạt, nhất là tại khu vực nông thôn, miền núi, tạo điều kiện để người dân tiếp cận tri thức, hình thành thói quen học tập suốt đời. Khu dân cư được xác định là hạt nhân xây dựng môi trường văn hóa, còn người dân chính là chủ thể và trung tâm của quá trình này.
Xây dựng văn hóa, trách nhiệm công dân trên không gian số
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, môi trường văn hóa không chỉ tồn tại trong gia đình, trường học hay cộng đồng dân cư mà còn mở rộng trên không gian mạng.
Mỗi người dân cần nâng cao ý thức khi sử dụng Internet và mạng xã hội; chủ động tiếp nhận thông tin từ các nguồn chính thống; không đăng tải, chia sẻ tin giả, thông tin xấu độc, phản văn hóa; có thái độ ứng xử văn minh, tôn trọng người khác và chịu trách nhiệm về nội dung mình đăng tải, chia sẻ.
Kế hoạch hướng tới xây dựng văn hóa số và hình thành công dân số có tri thức, đạo đức, trách nhiệm, kỹ năng ứng xử văn minh; đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận, sáng tạo và hưởng thụ các sản phẩm văn hóa số của Nhân dân. Hệ thống thông tin cơ sở và các nền tảng số cũng được xác định là những kênh quan trọng để phổ biến chủ trương, chính sách và lan tỏa các giá trị văn hóa tốt đẹp trong cộng đồng.
Phát triển văn hóa chỉ thực sự bền vững khi những giá trị tốt đẹp được hình thành từ chính đời sống thường ngày của mỗi gia đình, mỗi thôn và mỗi người dân.
Vì vậy, mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân xã Yên Phú cần tích cực hưởng ứng các phong trào xây dựng đời sống văn hóa; giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc; thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội và sinh hoạt cộng đồng; xây dựng gia đình hạnh phúc; bảo vệ cảnh quan môi trường; tích cực đọc sách, học tập, rèn luyện thể dục thể thao; gìn giữ tiếng nói, chữ viết, dân ca, dân vũ và các giá trị văn hóa truyền thống; đồng thời hình thành thói quen ứng xử có văn hóa trên môi trường số.
Tầm nhìn đến năm 2045 là xây dựng Yên Phú trở thành địa phương có đời sống văn hóa phong phú, lành mạnh; con người phát triển toàn diện; các giá trị văn hóa truyền thống và văn hóa cách mạng được bảo tồn, phát huy bền vững; văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh mềm và động lực nội sinh cho sự phát triển của địa phương.
Giữ gìn và phát huy văn hóa bắt đầu từ mỗi người, mỗi gia đình và mỗi cộng đồng dân cư. Bằng những hành động thiết thực trong đời sống hằng ngày, mỗi người dân Yên Phú sẽ góp phần xây dựng quê hương ngày càng văn minh, giàu bản sắc, đoàn kết và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.
Cao Tùng
