Hiểu đúng về SPS – Bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng nông sản
SPS là tên viết tắt của cụm từ tiếng Anh Sanitary and Phytosanitary Measures, có nghĩa là các biện pháp vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động, thực vật. Đây là những biện pháp nhằm bảo vệ sức khỏe con người, động vật và thực vật trước các nguy cơ từ thực phẩm không an toàn, dịch bệnh và sinh vật gây hại.
Hiệp định SPS của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đưa ra những nguyên tắc chung để các quốc gia áp dụng biện pháp bảo vệ sức khỏe dựa trên cơ sở khoa học, đồng thời hạn chế những rào cản thương mại không cần thiết. Trong các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia, việc thực hiện các cam kết SPS cũng có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu nông sản.
Đối với người dân, có thể hiểu SPS một cách đơn giản thông qua ba nội dung chính: Thực phẩm phải an toàn – Cây trồng phải được bảo vệ trước dịch hại – Vật nuôi phải được phòng, chống dịch bệnh.
Những yêu cầu này không chỉ áp dụng đối với các sản phẩm xuất khẩu mà còn có ý nghĩa thiết thực trong sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng thực phẩm hằng ngày.
Một sản phẩm nông nghiệp muốn được thị trường đón nhận không chỉ cần có mẫu mã đẹp, năng suất cao mà còn phải bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm, được sản xuất theo quy trình phù hợp và có nguồn gốc rõ ràng.
Sản xuất nông nghiệp an toàn – Bắt đầu từ những việc làm đơn giản
Đối với các hộ sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Yên Phú, việc thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm cần bắt đầu ngay từ quá trình lựa chọn giống, chăm sóc cây trồng, vật nuôi đến thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm.
Trong trồng trọt, người dân cần sử dụng giống cây trồng có nguồn gốc rõ ràng, lựa chọn phân bón và thuốc bảo vệ thực vật nằm trong danh mục được phép sử dụng. Đặc biệt, phải tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật: Đúng thuốc, đúng liều lượng và nồng độ, đúng lúc, đúng cách.
Không tự ý tăng liều lượng, pha trộn các loại thuốc khi chưa có hướng dẫn kỹ thuật; không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật bị cấm hoặc không rõ nguồn gốc. Khi phun thuốc phải sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp, đồng thời tuân thủ nghiêm thời gian cách ly trước khi thu hoạch nhằm hạn chế nguy cơ tồn dư hóa chất trong nông sản.
Bên cạnh đó, cần tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp, ưu tiên những giải pháp sinh học và phương pháp canh tác thân thiện với môi trường. Bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng phải được thu gom, xử lý đúng quy định, không vứt bừa bãi trên đồng ruộng hoặc xuống nguồn nước.
Đối với hoạt động chăn nuôi, người dân cần thực hiện tốt vệ sinh chuồng trại, tiêu độc khử trùng, tiêm phòng vắc xin cho vật nuôi theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn; lựa chọn thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y có nguồn gốc rõ ràng và sử dụng đúng quy định.
Đặc biệt, không sử dụng chất cấm trong chăn nuôi; không giết mổ, mua bán, vận chuyển hoặc tiêu thụ động vật mắc bệnh, nghi mắc bệnh hay chết do dịch bệnh.
Khi phát hiện gia súc, gia cầm có biểu hiện bất thường như bỏ ăn, sốt, chết không rõ nguyên nhân hoặc nghi mắc bệnh truyền nhiễm, người chăn nuôi cần thông báo ngay cho cán bộ thú y hoặc chính quyền địa phương để được hướng dẫn xử lý. Tuyệt đối không tự ý vứt xác động vật chết xuống sông, suối, ao hồ hoặc ra môi trường.
Chủ động phòng, chống dịch bệnh – Bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn thực phẩm, môi trường và sức khỏe con người.
Một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như cúm gia cầm, bệnh dại, bệnh liên cầu khuẩn lợn có khả năng lây truyền từ động vật sang người nếu không được phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả.
Vì vậy, mỗi gia đình cần chủ động theo dõi tình hình sức khỏe vật nuôi; thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh, tiêm phòng và vệ sinh môi trường chăn nuôi. Không tiếp xúc, giết mổ hoặc chế biến động vật nghi mắc bệnh khi chưa có hướng dẫn an toàn của cơ quan chuyên môn.
Trong trồng trọt, người dân cần thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, vườn cây để kịp thời phát hiện sâu bệnh, sinh vật gây hại. Khi xuất hiện dịch hại bất thường, cần thông báo và thực hiện các biện pháp phòng trừ theo hướng dẫn, tránh để dịch bệnh phát sinh, lây lan trên diện rộng.
Đặc biệt, các hộ kinh doanh, vận chuyển động vật, sản phẩm động vật và thực vật thuộc diện kiểm dịch cần chấp hành nghiêm các yêu cầu kiểm dịch theo quy định; không vận chuyển, mua bán hàng hóa không bảo đảm điều kiện an toàn.
Phòng bệnh từ sớm, phát hiện kịp thời và xử lý đúng cách chính là giải pháp hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ sản xuất và sức khỏe cộng đồng.
Truy xuất nguồn gốc – Chìa khóa nâng cao giá trị nông sản
Bên cạnh việc bảo đảm an toàn thực phẩm và phòng, chống dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu quan trọng trong sản xuất và tiêu thụ nông sản.
Đối với người sản xuất, truy xuất nguồn gốc được thực hiện thông qua việc ghi chép, lưu giữ những thông tin liên quan đến quá trình sản xuất như nguồn giống, thời gian gieo trồng, loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật sử dụng, thời điểm thu hoạch, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm.
Việc ghi chép nhật ký sản xuất giúp người dân quản lý tốt quá trình canh tác, chủ động kiểm soát chất lượng và cung cấp thông tin khi cần xác minh nguồn gốc sản phẩm.
Đối với các vùng sản xuất nông sản hàng hóa tập trung, việc đăng ký, quản lý và duy trì mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói theo yêu cầu của thị trường sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, tạo thuận lợi cho việc tiêu thụ và xuất khẩu.
Các hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp cần từng bước tiếp cận, áp dụng những quy trình thực hành sản xuất tốt như VietGAP, GlobalGAP và các hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với điều kiện thực tế.
Đặc biệt, cần quan tâm cập nhật những yêu cầu về mức dư lượng tối đa cho phép (MRL) đối với thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y trong nông sản, thực phẩm. Mỗi thị trường nhập khẩu có thể áp dụng các mức giới hạn và yêu cầu kiểm dịch khác nhau. Nếu không đáp ứng đầy đủ, sản phẩm có nguy cơ bị cảnh báo, từ chối nhập khẩu hoặc trả về, gây thiệt hại cho người sản xuất, doanh nghiệp và ảnh hưởng đến uy tín nông sản Việt Nam.
Vì vậy, sản xuất theo tiêu chuẩn, kiểm soát tốt chất lượng và bảo đảm nguồn gốc rõ ràng chính là những yếu tố quan trọng giúp nông sản nâng cao sức cạnh tranh, từng bước tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao.
Mỗi người dân cùng chung tay bảo đảm an toàn thực phẩm
Bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là trách nhiệm của người trực tiếp sản xuất, kinh doanh mà còn cần sự tham gia của mỗi người dân trong cộng đồng.
Đối với các hộ sản xuất, cần nâng cao ý thức tuân thủ quy trình kỹ thuật, sử dụng vật tư nông nghiệp an toàn, không chạy theo lợi nhuận trước mắt mà sử dụng hóa chất cấm, chất kích thích tăng trưởng không được phép hoặc sản xuất, kinh doanh sản phẩm không bảo đảm chất lượng.
Đối với các cơ sở thu mua, sơ chế, chế biến và kinh doanh thực phẩm, cần chú trọng vệ sinh cơ sở, dụng cụ, trang thiết bị; thực hiện tốt việc bảo quản, vận chuyển, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu và các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm.
Đối với người tiêu dùng, cần lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ưu tiên những sản phẩm được sản xuất, kinh doanh tại các cơ sở uy tín; không mua, sử dụng thực phẩm ôi thiu, biến chất, không rõ xuất xứ hoặc nghi ngờ mất an toàn.
Khi phát hiện hành vi sử dụng chất cấm, buôn bán thực phẩm không rõ nguồn gốc, vận chuyển động vật mắc bệnh hoặc những dấu hiệu bất thường liên quan đến dịch bệnh, an toàn thực phẩm, người dân cần kịp thời phản ánh đến chính quyền địa phương hoặc cơ quan chuyên môn để được kiểm tra, xử lý.
Nâng cao chất lượng nông sản, hướng tới phát triển bền vững
Việc nâng cao hiệu quả thực hiện các quy định SPS có ý nghĩa thiết thực đối với phát triển kinh tế nông nghiệp tại xã Yên Phú. Đây là cơ sở để từng bước thay đổi tập quán sản xuất, nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm, tăng cường phòng, chống dịch bệnh và phát triển các sản phẩm nông nghiệp theo hướng chất lượng, an toàn, có nguồn gốc rõ ràng.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, việc đáp ứng tốt các yêu cầu về vệ sinh dịch tễ, kiểm dịch động, thực vật sẽ giúp các hộ nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh; hạn chế rủi ro, nâng cao giá trị sản phẩm và tận dụng cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ.
Để đạt được mục tiêu đó, mỗi người dân cần tích cực học hỏi, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, tham gia các hoạt động tập huấn, nâng cao kiến thức về sản xuất an toàn và chủ động thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi.
Hãy cùng ghi nhớ và thực hiện tốt thông điệp: “Sản xuất an toàn – Phòng bệnh chủ động – Nguồn gốc rõ ràng – Nông sản chất lượng”.
Mỗi hành động thiết thực của người dân hôm nay sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, xây dựng uy tín nông sản Yên Phú và hướng tới một nền nông nghiệp xanh, an toàn, hiệu quả, phát triển bền vững.
