Đây không đơn thuần là việc thống kê số lượng hộ nghèo, hộ cận nghèo, mà là quá trình đánh giá tương đối toàn diện về điều kiện sống, thu nhập và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của từng hộ gia đình. Kết quả rà soát chính xác sẽ là căn cứ quan trọng để các chính sách hỗ trợ đến đúng người, đúng đối tượng, đồng thời phản ánh khách quan kết quả giảm nghèo và đời sống của Nhân dân trên địa bàn.
Theo nội dung triển khai tại xã Yên Phú, việc rà soát nhằm xác định chính xác số lượng, tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo; đồng thời rà soát các hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp có mức sống trung bình để làm căn cứ thực hiện các chính sách theo quy định. Quá trình rà soát phải bảo đảm khoa học, chính xác, công khai, có sự tham gia của người dân, không chạy theo thành tích và phản ánh đúng thực trạng đời sống của Nhân dân
Rà soát không chỉ dựa vào thu nhập
Một trong những nội dung người dân cần hiểu rõ là việc xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo hiện nay được thực hiện theo phương pháp tiếp cận nghèo đa chiều, chứ không chỉ căn cứ vào một con số thu nhập. Thông tin của hộ gia đình được khảo sát để ước lượng mức thu nhập, đồng thời xác định mức độ thiếu hụt trong tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Bên cạnh điều kiện kinh tế, việc đánh giá còn gắn với những yếu tố phản ánh chất lượng cuộc sống của các thành viên trong hộ.
Năm 2026 là năm chuyển tiếp giữa hai giai đoạn chuẩn nghèo. Theo Nghị định số 351/2025/NĐ-CP của Chính phủ, chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022–2025 tiếp tục được thực hiện đến hết ngày 31/12/2026 và vẫn là căn cứ xác định đối tượng thực hiện chính sách giảm nghèo, an sinh xã hội trong năm nay.
Đối với khu vực nông thôn theo chuẩn đang áp dụng trong năm 2026, kết quả rà soát được xác định thông qua điểm ước lượng thu nhập và mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản. Hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp có mức sống trung bình ở khu vực nông thôn được xác định có thu nhập bình quân đầu người trên 1,5 triệu đồng đến 2,25 triệu đồng/người/tháng.
Chuẩn bị cho chuẩn nghèo mới từ năm 2027
Cùng với rà soát theo tiêu chí hiện hành, năm 2026 còn có ý nghĩa quan trọng trong việc chuẩn bị cho giai đoạn giảm nghèo mới.
Từ ngày 1/1/2027, chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027–2030 sẽ được áp dụng. Theo Thông tư số 25/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, phương pháp rà soát trong giai đoạn mới tiếp tục được thực hiện trên cơ sở chấm điểm tài sản, điều kiện sống, thông tin của các thành viên trong hộ để ước lượng thu nhập bình quân đầu người và xác định mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản.
Đáng chú ý, đối với khu vực nông thôn, 190 điểm tương đương mức thu nhập bình quân 2,2 triệu đồng/người/tháng. Theo phương pháp phân loại mới, hộ có từ 190 điểm trở xuống và thiếu hụt từ 3 chỉ số dịch vụ xã hội cơ bản trở lên được xác định là hộ nghèo; hộ có từ 190 điểm trở xuống nhưng thiếu hụt dưới 3 chỉ số được xác định là hộ cận nghèo.
Việc thay đổi chuẩn nghèo theo từng giai đoạn nhằm phản ánh sát hơn sự thay đổi của mức sống và điều kiện kinh tế – xã hội, qua đó giúp chính sách giảm nghèo không chỉ hướng tới mục tiêu nâng cao thu nhập mà còn từng bước cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của người dân.
Người dân là một phần quan trọng của quá trình rà soát
Để kết quả rà soát phản ánh đúng thực tế, sự hợp tác và cung cấp thông tin trung thực của mỗi hộ gia đình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Đối tượng rà soát trên địa bàn bao gồm các hộ nghèo, hộ cận nghèo đang được quản lý; hộ gia đình không thuộc diện nghèo nhưng có đề nghị được rà soát xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo; cùng các hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp đề nghị xác định mức sống trung bình. Phạm vi rà soát được thực hiện trên toàn xã Yên Phú.
Trong quá trình khảo sát, người dân cần phối hợp cung cấp đầy đủ, chính xác những thông tin được yêu cầu về thành viên trong gia đình, điều kiện sống, tài sản, thu nhập và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Việc khai báo trung thực vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của gia đình, vừa góp phần tránh tình trạng bỏ sót đối tượng thực sự khó khăn hoặc đưa vào danh sách những trường hợp không đủ điều kiện.
Đặc biệt, kết quả rà soát không được quyết định chỉ qua một lần khảo sát tại hộ gia đình. Sau khi có kết quả sơ bộ, việc đánh giá còn được đưa ra lấy ý kiến tại cộng đồng dân cư. Theo quy trình, kết quả được lấy ý kiến của những người tham dự cuộc họp; trường hợp tỷ lệ thống nhất không đạt yêu cầu thì phải tiến hành rà soát lại.
Kết quả được công khai để Nhân dân giám sát
Tính công khai, minh bạch là yêu cầu xuyên suốt của công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo.
Danh sách dự kiến sau rà soát được niêm yết, thông báo công khai tại các địa điểm theo quy định và trên các kênh thông tin của địa phương trong thời gian 3 ngày làm việc. Trong thời gian công khai, người dân có quyền phản ánh, đề nghị xem xét khi nhận thấy kết quả chưa phù hợp với thực tế.
Đây là cơ chế quan trọng để cộng đồng dân cư cùng tham gia giám sát, góp phần hạn chế sai sót, bảo đảm mỗi trường hợp được công nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo hay hộ thoát nghèo đều có căn cứ rõ ràng, đúng quy định. Theo kế hoạch tại xã Yên Phú, đợt rà soát năm 2026 được thực hiện trong khoảng thời gian từ ngày 1/9 đến ngày 31/10/2026, gồm các bước lập danh sách, thu thập thông tin, tổng hợp kết quả, họp dân, công khai và rà soát lại khi có ý kiến.
Rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo vì vậy không chỉ là việc xác định một danh sách, mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi an sinh và cơ hội cải thiện đời sống của người dân. Mỗi gia đình trên địa bàn xã Yên Phú cần chủ động phối hợp khi được rà soát, cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác; đồng thời theo dõi kết quả công khai và phản ánh kịp thời nếu phát hiện thông tin chưa đúng thực tế.
Một kết quả rà soát đúng người, đúng thực trạng, công khai và minh bạch sẽ tạo nền tảng để các chính sách hỗ trợ được triển khai hiệu quả hơn, góp phần chăm lo đời sống Nhân dân, hạn chế tái nghèo và hướng tới mục tiêu giảm nghèo bền vững trên địa bàn xã Yên Phú trong những năm tiếp theo.
Cao Tùng
