Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về bảo vệ rừng
Luật Lâm nghiệp số 16/2017/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 15/11/2017 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2019 là cơ sở pháp lý quan trọng điều chỉnh các hoạt động quản lý, bảo vệ, phát triển và sử dụng rừng. Bên cạnh đó, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng được hướng dẫn cụ thể tại Nghị định số 156/2018/NĐ-CP của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 183/2025/NĐ-CP và Thông tư số 25/2019/TT-BNNPTNT. Việc tuyên truyền pháp luật cần được triển khai thường xuyên, liên tục, với nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với điều kiện thực tế của từng thôn và từng nhóm đối tượng. Qua đó giúp người dân nhận thức rõ quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình trong bảo vệ rừng; hiểu được những hành vi bị nghiêm cấm cũng như hậu quả pháp lý khi vi phạm. Mỗi tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được giao rừng, cho thuê rừng hoặc nhận khoán bảo vệ rừng phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý, bảo vệ diện tích rừng được giao; thường xuyên kiểm tra, phát hiện và thông báo kịp thời cho chính quyền địa phương, lực lượng kiểm lâm hoặc cơ quan chức năng khi phát hiện các hành vi phá rừng, khai thác, vận chuyển, mua bán lâm sản trái pháp luật, săn bắt động vật rừng hoặc có dấu hiệu cháy rừng. Nhân dân tuyệt đối không tự ý chặt, phá, lấn chiếm rừng; không khai thác, vận chuyển, cất giữ, mua bán lâm sản không có nguồn gốc hợp pháp; không săn bắt, bẫy, nuôi nhốt, mua bán động vật rừng trái quy định. Mọi hành vi vi phạm trong lĩnh vực lâm nghiệp đều bị xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật. Nghị định số 35/2019/NĐ-CP và các quy định sửa đổi, bổ sung đã quy định cụ thể việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp.
Chủ động phòng cháy rừng từ sớm, từ xa
Cháy rừng có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân, trong đó phần lớn nguy cơ bắt nguồn từ sự bất cẩn của con người trong quá trình sử dụng lửa để đốt thực bì, xử lý đồng ruộng, đốt rác, lấy mật ong, đun nấu, thắp hương hoặc sử dụng lửa trong và ven rừng.
Để chủ động phòng ngừa, người dân cần thường xuyên theo dõi thông tin dự báo, cảnh báo nguy cơ cháy rừng; chấp hành nghiêm các quy định về sử dụng lửa trong rừng và gần rừng. Trong những ngày nắng nóng, khô hanh kéo dài hoặc khi nguy cơ cháy rừng ở cấp cao, tuyệt đối không đốt nương, đốt thực bì, đốt rác hoặc sử dụng lửa gần khu vực có nhiều vật liệu dễ cháy.
Khi cần xử lý thực bì để sản xuất, các hộ gia đình phải thực hiện đúng hướng dẫn của cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương; phát dọn đường băng cản lửa, bố trí người canh gác, chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, phương tiện chữa cháy và chỉ tiến hành khi điều kiện thời tiết bảo đảm an toàn. Sau khi đốt phải kiểm tra kỹ, dập tắt hoàn toàn than hồng, tàn lửa, không để lửa cháy âm ỉ hoặc lan vào rừng.
Các chủ rừng cần chủ động xây dựng và thực hiện phương án phòng cháy, chữa cháy rừng; thường xuyên phát dọn vật liệu cháy tại những khu vực có nguy cơ cao; kiểm tra đường băng cản lửa, biển cảnh báo, dụng cụ và phương tiện chữa cháy. Việc chuẩn bị lực lượng, phương tiện và hậu cần cần được thực hiện theo phương châm “bốn tại chỗ”, bảo đảm sẵn sàng ứng phó khi có tình huống xảy ra. Lực lượng kiểm lâm cũng xác định việc xây dựng kế hoạch, phương án hằng năm và tổ chức phối hợp giữa kiểm lâm, công an, quân đội, chính quyền cơ sở là nhiệm vụ quan trọng trong quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng.
Phát hiện sớm, xử lý kịp thời các vụ cháy rừng
Khi phát hiện cháy rừng hoặc khói, lửa bất thường tại khu vực rừng, người dân phải nhanh chóng báo cho trưởng thôn, chính quyền xã, lực lượng kiểm lâm, công an, quân sự hoặc đơn vị quản lý rừng gần nhất; đồng thời hô hoán, huy động lực lượng tại chỗ tham gia dập lửa trong điều kiện bảo đảm an toàn. Việc báo tin cần nêu rõ vị trí xảy ra cháy, hướng cháy, quy mô đám cháy, loại rừng, địa hình, đường tiếp cận và những khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng. Thông tin chính xác, kịp thời sẽ giúp lực lượng chức năng nhanh chóng xác định phương án huy động nhân lực, phương tiện, khoanh vùng và dập tắt đám cháy, không để cháy lan, cháy lớn. Người tham gia chữa cháy phải tuyệt đối tuân thủ sự chỉ huy, điều hành của người có thẩm quyền; không tự ý tiếp cận khu vực nguy hiểm, vách núi, khe sâu hoặc nơi có nguy cơ cây đổ, đá lăn và khói độc. Công tác chữa cháy phải đặt yêu cầu bảo đảm an toàn tính mạng của lực lượng tham gia lên hàng đầu.
Phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư
Để công tác quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng đạt hiệu quả, các thôn, tổ chức đoàn thể và lực lượng chức năng cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức như hệ thống truyền thanh, hội nghị thôn, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt đoàn thể, mạng xã hội và tuyên truyền trực tiếp đến các hộ gia đình sống gần rừng. Nội dung tuyên truyền cần gắn với kiểm tra, nhắc nhở và hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng cháy; vận động các hộ gia đình ký cam kết bảo vệ rừng, không khai thác rừng trái pháp luật, không sử dụng lửa bất cẩn trong và ven rừng. Đồng thời, phát huy vai trò của người có uy tín, trưởng thôn, bí thư chi bộ, các tổ bảo vệ rừng và cộng đồng dân cư trong giám sát, phát hiện, ngăn chặn vi phạm ngay từ cơ sở. Các lực lượng kiểm lâm địa bàn, công an xã, Ban Chỉ huy Quân sự xã và lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở cần tăng cường phối hợp tuần tra, kiểm tra tại các khu vực rừng trọng điểm, địa bàn giáp ranh và những nơi có nguy cơ xảy ra cháy rừng; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Bảo vệ rừng chính là bảo vệ môi trường sống, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ sinh kế và tương lai của cộng đồng. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân xã Yên Phú cần nâng cao ý thức trách nhiệm, tích cực tham gia quản lý, bảo vệ rừng; nghiêm túc thực hiện các quy định về phòng cháy, chữa cháy rừng.
Mỗi người dân hãy là một tuyên truyền viên, một người bảo vệ rừng; tuyệt đối không chủ quan, lơ là trong sử dụng lửa. Chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, báo tin nhanh và phối hợp xử lý kịp thời là những giải pháp quan trọng để giữ cho những cánh rừng Yên Phú luôn xanh, an toàn và phát triển bền vững.
Cao Tùng
